Ας ξεκινήσω με μια παραδοχή. Ποτέ δεν υπήρξα το άτομο που ενθουσιαζόταν με τα τεχνολογικά “θαύματα”. Αντιθέτως είμαι από τις περιπτώσεις εκείνες που, όταν το κινητό κάνει ενημέρωση, οριακά νιώθω σαν να απέκτησε δική του βούληση.
Για τη δική μου κατηγορία, λοιπόν, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως αυτή η νέα πραγματικότητα της τεχνητής νοημοσύνης, που ξεδιπλώνεται μπροστά μας, μου μοιάζει κατά περιπτώσεις τρομακτική, ενίοτε εξωπραγματική και παράλληλα μου “γεννά” ερωτήματα.
Εκεί λοιπόν που μέχρι χθες πίστευα πως το πιο προχωρημένο πράγμα στο ελληνικό πεντάγραμμο ήταν το autotune, ήρθε ο πρώτος Έλληνας τραγουδιστής φτιαγμένος από τεχνητή νοημοσύνη, Αχιλλέας Δελφός, να με αποτελειώσει. Βέβαια ο πρωτόγονος κόσμος μου είχε ήδη ταρακουνηθεί συθέμελα, καθώς η επίμαχη είδηση ήρθε ταυτόχρονα με τη συνειδητοποίηση πως το πρόσφατο κόλλημά μου με το αγγλόφωνο “I run” είναι επίσης... προϊόν ΑΙ.
Γυρνώντας λοιπόν στον Αχιλλέα Δελφό, δεν ξέρω αν μιλάμε απλώς για μια τεχνολογική καινοτομία ή και για ένα κοινωνικό γεγονός, το οποίο μας καλεί να επανεξετάσουμε θεμελιώδεις έννοιες της ανθρώπινης έκφρασης, δημιουργίας και της καλλιτεχνικής αυθεντικότητας εν γένει.
Σε μια εποχή όπου το ψηφιακό συχνά επισκιάζει το πραγματικό, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι μπορεί να κάνει η τεχνολογία, αλλά κυρίως πώς επιδρά σε εμάς. Μπορεί να διαδράσει και σε ποιο βαθμό;
Τι σημαίνει “ψηφιακός” καλλιτέχνης και πώς στο καλό γίνεται να μιλάμε για συναισθήματα από μια άψυχη φιγούρα χωρίς πραγματικό λαρύγγι και υπαρκτή σκηνική παρουσία;
Η τέχνη ήταν πάντοτε απόσταγμα της ανθρώπινης εμπειρίας, του πόνου, της χαράς, της απώλειας, γενικότερα της ανάγκης για έκφραση. Όταν όμως η φωνή που τραγουδά δεν έχει ζήσει τίποτα από αυτά, τι μένει πραγματικά;
Η ΑΙ στην επίμαχη περίπτωση μπορεί να μιμηθεί με εντυπωσιακή ακρίβεια ανθρώπινους τόνους και εκφραστικότητα, όμως η μίμηση δεν είναι βίωμα.
Βέβαια, ο Αχιλλέας Δελφός δεν αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία. Το πρώτο ποπ τραγούδι που γράφτηκε ποτέ με τεχνητή νοημοσύνη τοποθετείται χρονικά στο μακρινό 2016 και τότε η ανθρώπινη συμμετοχή για το τελικό αποτέλεσμα ήταν απαραίτητη.
Σε κάθε περίπτωση, η τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας διαπραγμάτευσης. Μιας εποχής που δοκιμάζει τα όρια ανάμεσα στο αληθινό και το κατασκευασμένο, στο βίωμα και την προσομοίωση. Η τεχνητή νοημοσύνη ίσως δεν έρχεται απαραίτητα για να “νικήσει” τον άνθρωπο, τουλάχιστον όχι ακόμη, αλλά για να μας προκαλέσει να σκεφτούμε πιο βαθιά τι σημαίνει να είμαστε άνθρωποι μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτερα απ’ ό,τι και εμείς οι ίδιοι προλαβαίνουμε να κατανοήσουμε.
