Tralalero, tralala, bombardiro crocodilo – Ο κόσμος όπου βυθίζονται τα παιδιά μας

Τα παιδιά του "σήμερα" δεν παίζουν πια στις αλάνες∙ παίζουν σε πίξελ. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια του δημοτικού, το κινητό ή το τάμπλετ έχει γίνει προέκταση του σώματός τους. Εκεί ζωγραφίζουν, μαθαίνουν, γελούν, θυμώνουν, κοινωνικοποιούνται. Μόνο που ο κόσμος αυτός, ο ψηφιακός, δεν έχει περίφραξη, ούτε φύλακα. Και οι μεγάλοι, όσο κι αν το επιθυμούν, δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν σε τι ακριβώς “βουτάνε” τα παιδιά τους.

Οι ειδικοί επιμένουν στη λέξη μέτρο: επιτήρηση, όρια, διάλογος. Αλλά ακόμη κι αυτά τα όρια μοιάζουν εύθραυστα. Οι εφαρμογές γονικού ελέγχου, τα φίλτρα και οι χρονικοί περιορισμοί αποδεικνύονται συχνά ανεπαρκείς. Τα παιδιά, εξοικειωμένα με την τεχνολογία, βρίσκουν τρόπους να τους παρακάμψουν με την ίδια ευκολία που μαθαίνουν ένα νέο τραγούδι.

Η πρόσφατη εμπειρία δημοσιογράφου του Guardian, που δημιούργησε ψεύτικο προφίλ ενός 8χρονου κοριτσιού για να παίξει το δημοφιλέστερο παιχνίδι της ηλικίας αυτής, λειτούργησε σαν ξυπνητήρι. Μέσα σε λίγες ώρες, το «κοριτσάκι» βρέθηκε αντιμέτωπο με ακατάλληλο περιεχόμενο, προτροπές για επικίνδυνες συμπεριφορές και επαφές με αγνώστους. Ένα πείραμα που αποκάλυψε κάτι βαθύτερο: πόσο εύκολα η αθωότητα μπορεί να χαθεί πίσω από την οθόνη αλλά και το πόσο ευάλωτα είναι τα παιδιά μας, τα οποία "βυθίζονται" σε έναν κόσμο που με επίφαση το παιχνίδι τα βάζει πρόωρα και βεβιασμένη σε συνθήκες που δεν είναι έτοιμα να γνωρίσουν.

Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι, στην πραγματικότητα, δεν ξέρουμε! Δεν ξέρουμε τι παίζουν τα παιδιά, δεν καταλαβαίνουμε τι βλέπουν, ούτε καν τη “γλώσσα” τους. Μιλούν με λέξεις και ήχους που μοιάζουν ακατανόητοι — tralalero, tralala, bombardiro, crocodilo. Ίσως ακούγεται αστείο, αλλά είναι στην ουσία ο ήχος μιας γενιάς που μεγαλώνει μέσα σε έναν κόσμο που οι γονείς της δεν κατανοούν.

Δεν είναι ρεαλιστικό να ζητάμε να τα αποκόψουμε από το Διαδίκτυο. Αυτό θα ήταν σαν να τους ζητούσαμε να ζήσουν χωρίς αέρα. Το ζητούμενο είναι άλλο: να βρούμε τρόπο να είμαστε κι εμείς εκεί — όχι ως “αστυνόμοι” ή “φύλακες”, αλλά ως συνοδοιπόροι. Να μάθουμε τι τους συναρπάζει, τι τα τρομάζει, τι τα κάνει να γελούν πίσω από μια οθόνη.

Γιατί αν συνεχίσουμε να μένουμε απ’ έξω, μια μέρα θα ανακαλύψουμε ότι δεν μιλάμε πια την ίδια γλώσσα. Και τότε, το tralalero δεν θα είναι απλώς μια παιδική φράση — θα είναι το σύμβολο μιας γενιάς που χάθηκε μέσα στο Διαδίκτυο, χωρίς να προλάβουμε να την ακολουθήσουμε.