Σύμφωνα με την απόφαση όλοι οι ογκολογικοί ασθενείς θα πρέπει στο εξής να καταχωρούνται από τους εργαστηριακούς ή/ και τους θεράποντες ιατρούς στο νέο μητρώο με ελάχιστα στοιχεία καταχώρησης τον ΑΜΚΑ του ασθενούς και τον τύπο της νεοπλασματικής νόσου με τη μορφή κωδικού ταυτοποίησης της νόσου. Η καταχώρηση απαιτεί ηλεκτρονική ταυτοποίηση του χρήστη/ ιατρού (κωδικούς taxis και ηλεκτρονικής συνταγογράφησης) και ως εκ τούτου δεν μπορεί να γίνει από διοικητικό υπάλληλο ή άλλη γραμματειακή υποστήριξη παρά μόνο από τον ειδικευμένο ιατρό.
Η ανάγκη ύπαρξης εθνικού μητρώου ογκολογικών ασθενών είναι δεδομένη και υπήρξε ανέκαθεν αίτημα της επιστημονικής κοινότητας. Τέτοια μητρώα υπάρχουν εδώ και δεκαετίες στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου με βασικό σκοπό την επιδημιολογική επιτήρηση και τη χάραξη στοχευμένων στρατηγικών αντιμετώπισης του καρκίνου, όπως αναφέρεται και στην εν λόγω υπουργική απόφαση. Η τρομαχτική πρωτοτυπία σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο μητρώο είναι ότι από την αρχή της σύστασής του συνδέεται νομοθετικά και διαλειτουργεί:
α) με συγκεκριμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα και
β) με τον ΕΟΠΥΥ για την πλήρωση αποζημιωτικών σκοπών.
Ως προς τα θεραπευτικά πρωτόκολλα εκδόθηκε το περασμένο καλοκαίρι έτερη υπουργική απόφαση που προβλέπει για πρώτη φορά στα χρονικά της επιστήμης την αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών με βάση συγκεκριμένα πρωτόκολλα που θα ορίζονται και θα επικαιροποιούνται αποκλειστικά από το υπουργείο υγείας. Η συνταγογράφηση της αγωγής μέσω των πρωτοκόλλων αυτών είναι βάση της απόφασης υποχρεωτική για όλους τους γιατρούς που παρακολουθούν ογκολογικούς ασθενείς και προϋποθέτει την ένταξη των ασθενών στο ως άνω αναφερόμενο μητρώο. Αυτό σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει ότι τα ιατρικά πρωτόκολλα που χρησιμοποιούνται από όλες τις ειδικότητες της ιατρικής με στόχο τη βέλτιστη προσέγγιση της νόσου και τα οποία είχαν πάντοτε επικουρικό χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι τον τελευταίο λόγο στη διαχείριση της νόσου τον είχε αποκλειστικά ο υπεύθυνος γιατρός, αυτά τα πρωτόκολλα λοιπόν, με την παρούσα απόφαση “κλειδώνουν” για κάθε νόσο και για κάθε ασθενή, γίνονται απαράβατα για το γιατρό χωρίς δυνατότητα ελιγμών ή εξατομικευμένης προσέγγισης όπου και όταν αυτή απαιτείται και ορίζονται αποκλειστικά από έναν μοναδικό φορέα. Αν ο ασθενής αποφασίσει για οποιονδήποτε λόγο να διακόψει τη θεραπεία (σε περίπτωση επί παραδείγματι που μια μεταστατική νόσος δεν εμφανίζει πλέον ανταπόκριση στην αγωγή), ο ασθενής αυτός κινδυνεύει με τα νέα δεδομένα να μείνει ακάλυπτος από τον ΕΟΠΥΥ και να αποκλειστεί από κάθε άλλη μορφή περίθαλψης.
Η πραγματική στόχευση πίσω από αυτό το σχεδιασμό αναφέρεται ξεκάθαρα στο νόμο: Εξορθολογισμός του κόστους. Για άλλη μια φορά διαπιστώνουμε ότι στα πλαίσια της βαθμηδόν κατάργησης του δημόσιου χαρακτήρα της υγείας, κατόπιν και της εισαγωγής του συστήματος κοστολόγησης νοσοκομειακών υπηρεσιών (DRG), το ηλεκτρονικό φακέλωμα του ασθενούς και των παρεχόμενων σε αυτόν υπηρεσιών υγείας αποσκοπεί όχι στη βελτίωση των υπηρεσιών αυτών αλλά στον σταδιακό αποκλεισμό του ασθενούς από τις παροχές καθώς προετοιμάζεται το έδαφος για την εκχώρηση των υποδομών δημόσιας υγείας σε ιδιωτικούς κολοσσούς. Οι τελευταίοι λειτουργούν με γνώμονα το οικονομικό όφελος και όχι την ωφέλεια για τον άρρωστο. Με αυτά τα δεδομένα κατά νου, μπορεί κανείς να εγγυηθεί πλέον ποιος θα υπαγορεύει μελλοντικά αυτά τα υποχρεωτικά πρωτόκολλα, με τον υπουργό υγείας σε ρόλο μεσάζοντα; Πόσο ισχυρή είναι η πιθανότητα να αντιμετωπίζεται ο ογκολογικός ασθενής εν αγνοία του σαν πειραματόζωο, υποβαλλόμενος σε “καινοτόμες” θεραπείες τις οποίες δεν θα μπορεί να αρνηθεί;
Ο εγκλωβισμός του γιατρού σε άκαμπτα θεραπευτικά σχήματα που τον μετατρέπει από επιστήμονα υγείας σε απλό διεκπεραιωτή οδηγιών καθώς και η εκβιαστική δέσμευση του ασθενούς σε αυτά με εργαλείο την ασφαλιστική του κάλυψη αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των αρχών της ιατρικής ηθικής αλλά και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων εν γένει. Μέσω αυτών των πρακτικών καταργείται στην ουσία το αυτεξούσιο και το ανθρώπινο σώμα καθίσταται κυριολεκτικά ιδιοκτησία του κράτους. Η αναφορά του νόμου στον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας μόνο ως ειρωνεία μπορεί να εκληφθεί..
Περαιτέρω το ψηφιακό φακέλωμα των ιατρικών δεδομένων ακυρώνει στην πράξη το ιατρικό απόρρητο. Η ανώνυμη εταιρεία ΗΔΙΚΑ που έχει βάσει νόμου αναλάβει για λογαριασμό του υπουργείου την εκτέλεση της επεξεργασίας, αποτελεί πύλη εισόδου για οποιονδήποτε ιδιωτικό ασφαλιστικό όμιλο ή άλλον φορέα επιθυμεί πρόσβαση σε ιατρικούς φακέλους πολιτών. Με όχημα την ψηφιοποίηση των δεδομένων και την υποχρεωτική δέσμευση του γιατρού στην ηλεκτρονική/ άϋλη συνταγογράφηση ανοίγει η πόρτα σε ένα πάρτι προσωπικών δεδομένων σε όλα τα επίπεδα. Από τη στιγμή που για τους ογκολογικούς ασθενείς η διαδικασία αυτή ξεκλειδώνει με την καταχώρησή τους στο νέο μητρώο, δεν αποτελεί έκπληξη ότι επιχειρείται για άλλη μια φορά με νόμο η επιβολή υποχρεωτικότητας στο γιατρό. Το ζητούμενο μεταξύ άλλων είναι να διαμοιραστεί το βάρος της ενοχής σε όσο το δυνατόν περισσότερα υποκείμενα. Το επιχείρημα ότι η ΗΔΙΚΑ έχει ούτως ή άλλως πρόσβαση σε ψηφιακές πλατφόρμες των νοσοκομείων όπου οι γιατροί για λόγους εσωτερικής συνεννόησης και βέλτιστης διαχείρισης του ασθενούς καταχωρούν δεδομένα είναι σαθρό. Διότι την πρόσβαση σε τρίτους δεν τη δίνει σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός. Η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τις διοικήσεις και το υπουργείο. Αντίθετα όταν ο ίδιος ο γιατρός με την ηλεκτρονική του υπογραφή προωθεί στοιχεία εκτός νοσοκομείου, εν αγνοία του ασθενούς και χωρίς τη συγκατάθεσή του, με ποιον τρόπο η επιβολή υποχρεωτικότητας θα απαλείψει τη νομική του ευθύνη;
Υπενθυμίζουμε ότι η επιβολή υποχρεωτικότητας στο χώρο της υγείας ξεκίνησε από ένα φαρμακευτικό σκεύασμα. Τότε το δίλημμα που είχε τεθεί στο γιατρό ήταν: Συμμόρφωση ή αναστολή εργασίας χωρίς μισθό επ’ αόριστον. Δηλαδή η ποινή επί μη συμμόρφωσης αφορούσε τον ίδιο το γιατρό. Η πλειοψηφία των υγειονομικών υπέκυψε σε αυτόν τον εκβιασμό. Καθώς λοιπόν η υποχρεωτικότητα ανεμπόδιστα επεκτείνεται σιγά σιγά σε όλο το φάσμα της υγείας, το νέο δίλημμα εμφανίζεται αναβαθμισμένο σε σαδισμό καθώς επί ενδεχόμενης μη συμμόρφωσης του γιατρού, προκαλείται εξ αιτίας δικής του -υποτίθεται- επιλογής και από δική του -υποτίθεται- υπαιτιότητα, ζημιά σε έναν τρίτο, τον ασθενή του. Φυσικά πρόκειται για ένα ψευτοδίλημμα. Καθώς οι πιέσεις για καταχώρηση ασθενών στο νέο μητρώο πρόκειται προσεχώς να ενταθούν, το μόνο πράγμα που θα πρέπει σε αυτό το κρίσιμο σημείο να απασχολήσει σοβαρά τους συναδέλφους είναι η προστασία των ασθενών τους απέναντι στην εφιαλτική προοπτική που διαφαίνεται για την περίθαλψή τους και παράλληλα η διαφύλαξη της νομικής, ηθικής και επαγγελματικής μας υπόστασης. Μετά την καταχώρηση στο μητρώο δεν υπάρχει κανένα πισωγύρισμα και κανένας τρόπος επανόρθωσης της ζημιάς. Για μεταμέλειες θα είναι για άλλη μια φορά αργά.
*Η κ. Αργυρώ Σαββανή είναι Ιατρός Παθολογοανατόμος.
