Στην “καρδιά” της Αθήνας, στη σκιά της πλατείας Συντάγματος, στο σημείο όπου οι Έλληνες πολίτες καλούσαν ιστορικά το κράτος σε λογοδοσία, επαναστατούσαν και απαιτούσαν, η κυβέρνηση αποφασίζει κάτι πρωτοφανές να αναθέσει στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δηλαδή στις Ένοπλες Δυνάμεις, την προστασία του Μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη και κατ’ επέκταση της ίδιας της πλατείας.
Είναι μια κίνηση που ξεπερνά τα όρια της απλής ασφάλειας και εισέρχεται σε επικίνδυνα εδάφη, ο στρατός στο κέντρο της πόλης κάτω από τη Βουλή, σε έναν χώρο που πάντα αποτέλεσε “λαϊκή αρένα” και σημείο διεκδίκησης. Όμως, όταν το υπουργείο Άμυνας αναλαμβάνει την αποκλειστική ευθύνη για την προστασία και τη σωστή λειτουργία του μνημείου και ακόμη περισσότερο, όταν ο πρωθυπουργός το ιεραρχεί ως ζήτημα εσωτερικής τάξης με λόγους μνήμης και τάξης, τότε μιλάμε για κάτι πολύ μεγαλύτερο από εκσυγχρονισμό. Η κυβέρνηση επιχειρεί με προφάσεις περί διαφύλαξης του χαρακτήρα του μνημείου να περιορίσει τη δυνατότητα του λαού να εκφράζεται εντός της πλατείας. «Μπορεί ένα ιστορικό μνημείο, όπως του Αγνώστου Στρατιώτη, να γίνεται πεδίο εκδηλώσεων άσχετων με την αποστολή του;», αναρωτιέται ο πρωθυπουργός. Η δική του απάντηση; «Όχι».
Αλήθεια, τι εκλαμβάνεται ως πρόβλημα; Οι διαδηλώσεις, οι καταλήψεις, η μάχη αγωνιζόμενων ανθρώπων, οι σποραδικές δράσεις αντίδρασης. Και η λύση; Ρίξτε εκεί τον στρατό. Κι έτσι η κοινωνική διαμαρτυρία μετατρέπεται σε ζήτημα τάξης και φύλαξης. Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη μεταπολιτευτική ιστορία μας που ο στρατός παίρνει ρόλο τοπικού φρουρού σε έναν τόπο που ανέκαθεν σήμαινε ελευθερία, διαμαρτυρία, συλλογική φωνή και αυτές δεν είναι δευτερεύουσες σημασίες, είναι ο πυρήνας της δημοκρατίας. Η επιμονή της κυβέρνησης να γνωστοποιήσει ότι η ευθύνη περνά στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανήκει σε ένα αφήγημα που δεν περιορίζεται στην προστασία του μνημείου, εισέρχεται στην προληπτική επιτήρηση της κοινωνίας.
Η αντιπολίτευση το έθεσε με σαφήνεια: «Η εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων σε λαϊκές κινητοποιήσεις, με πρόσχημα την προστασία του μνημείου, δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά». Από μία πλευρά, ο συνολικός τόπος της πλατείας ανήκει στον πολίτη όχι στο κράτος, που τον προσκαλεί να εκφραστεί σε χιλιάδες άλλους χώρους, όπως σημειώνει ο Πρωθυπουργός. Η πραγματικότητα όμως είναι πως, όταν ο στρατός γίνεται φύλακας της ελευθερίας, τότε η ελευθερία παύει να είναι ελευθερία. Η πλατεία δεν είναι ιδιοκτησία της κυβέρνησης, είναι δημόσιος χώρος, σημείο συνάντησης, έκφρασης, ζωντανή επιφάνεια δημόσιου βίου.
Το ζήτημα δεν είναι ότι χρειάζεται συντήρηση ή καθαρισμός, το ζήτημα είναι η ρύθμιση του χώρου του δημόσιου βίου. Το μήνυμα είναι σαφές, η πλατεία δεν είναι για όλους έτσι όπως την ξέρατε και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο απ’ ό,τι φαίνεται. Η ανάμειξη του στρατού σε αστυνόμευση του κέντρου σηματοδοτεί ολίσθηση προς ένα κράτος που βλέπει τους πολίτες ως εν δυνάμει απειλή. Η ηγεμονία επί της δημόσιας σφαίρας αλλάζει μορφή και από διακήρυξη ελευθερίας του να διεκδικεί να μετατρέπεται σε επιτήρηση της κάθε συγκέντρωσης.
Η ιστορική πλατεία, που σηματοδοτούσε το Σύνταγμα την κατάκτηση ενός δικαιώματος ελευθερίας, τώρα μοιάζει με ζώνη ελεγχόμενης πρόσβασης. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ο στρατός δε θα κάνει διαδήλωση, θα κάνει προστασία. Εμείς όμως ρωτάμε: προστασία ποιου; Της ελευθερίας ή της κυβέρνησης;
Αν η δημοκρατία είναι ζωντανή, τότε έχει ανάγκη χώρους όπου θα εκφράζεται, θα απαιτεί, θα κινητοποιείται. Αν η πλατεία γίνει απλώς στυλιζαρισμένο μνημείο χωρίς περιεχόμενο, τότε χάνει τη μεγαλύτερή της δύναμη, που δεν είναι άλλη από τον ίδιο τον λαό. Το μήνυμα προς τους ιθύνοντες είναι: δεν πρόκειται να φυλάξουμε τη δημοκρατία από τον πολίτη. Αν χρειάζεται στρατό, είναι δυστυχώς που η δημοκρατία έχει ήδη χτυπηθεί από αυτούς που και καλά την υπηρετούν. Δυστυχώς, οι αποφάσεις που παίρνονται δείχνουν να έχουν ξεφύγει εντελώς και η πλατεία, το Σύνταγμα, η ίδια η ελευθερία, δε χρειάζονται φύλακα. Χρειάζονται σεβασμό. Όχι, κύριοι, πλατεία Συντάγματος και στρατός θυμίζουν άλλες εποχές, που πρέπει να παραμείνουν μαύρη σελίδα στην Ιστορία μας. Εδώ πρέπει να θέσουμε όλοι μια κόκκινη γραμμή... η πλατεία της Δημοκρατίας δε χρειάζεται στρατό.
