Η πρόσφατη αποκάλυψη εγκληματικής οργάνωσης στα Χανιά επανέφερε την Κρήτη, για ακόμη μία φορά, στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης με αρνητικούς όρους. Οι συλλήψεις, οι αποκαλύψεις και οι ανατριχιαστικές λεπτομέρειες για τις δραστηριότητες του κυκλώματος έκαναν τον γύρο της Ελλάδας, αφήνοντας πίσω τους ένα τοξικό αποτύπωμα στην εικόνα του νησιού.
Για τον μέσο πολίτη που ζει στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη ή σε οποιαδήποτε άλλη γωνιά της χώρας, η είδηση ενισχύει στερεότυπα πως η Κρήτη είναι ένας τόπος σκληρός, συνδεδεμένος με τη βία, τις παρανομίες, τις “σκοτεινές” παραδόσεις. Κι όμως, όσοι γνωρίζουν την πραγματική ψυχή της Κρήτης αντιλαμβάνονται πόσο άδικο είναι αυτό το αποτύπωμα. Το νησί που φιλοξενεί κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο, που παράγει προϊόντα ταυτισμένα με την ποιότητα και τη μεσογειακή διατροφή, που έχει γεννήσει κορυφαίες προσωπικότητες της επιστήμης, της τέχνης και των γραμμάτων, δεν μπορεί να περιορίζεται σε εικόνες παρανομίας. Η Κρήτη είναι ένας τόπος με φως, ιστορία, κουλτούρα φιλοξενίας και δημιουργίας.
Έχουμε όλοι ευθύνη
Και ακριβώς γι’ αυτό η ευθύνη όλων μας πολιτών, φορέων, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Πολιτείας είναι να προστατέψουμε αυτήν την εικόνα, να θωρακίσουμε το νησί απέναντι στις σκιές που λίγοι αλλά θορυβώδεις αφήνουν. Η Κρήτη έχει κουβαλήσει για δεκαετίες μια βαριά κληρονομιά στερεοτύπων. Από τις εικόνες των οπλοφοριών σε γάμους μέχρι περιστατικά βεντέτας και παραβατικών συμπεριφορών, τα αρνητικά περιστατικά βρίσκουν πάντα τον δρόμο τους στα πανελλαδικά Μέσα Ενημέρωσης. Αντίθετα, οι καθημερινές ιστορίες προόδου, συνεργασίας, αλληλεγγύης και πολιτιστικής δημιουργίας σπάνια φτάνουν στα δελτία ειδήσεων. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας μονόπλευρης εικόνας που συχνά αδικεί το σύνολο των Κρητικών.
Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε φράσεις όπως «έτσι είναι οι Κρητικοί», λες και ολόκληρη η κοινωνία του νησιού καθορίζεται από μεμονωμένα κρούσματα βίας ή εγκληματικότητας. Αυτό το συλλογικό στίγμα πληγώνει τους ανθρώπους που εργάζονται σκληρά, που “χτίζουν” το μέλλον τους με κόπο και που προσφέρουν στη χώρα μέσα από την παραγωγή, την τουριστική ανάπτυξη, την έρευνα και την εκπαίδευση.
Η Κρήτη δεν είναι οι εγκληματίες
Αρκεί να δει κανείς τους δείκτες τουρισμού για να καταλάβει τη δύναμη του νησιού πάνω από 6 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, με τεράστια συμβολή στην ελληνική οικονομία. Η κρητική κουζίνα, με βάση το ελαιόλαδο, τα χόρτα και τα αγνά προϊόντα της γης, αποτελεί σημείο αναφοράς παγκοσμίως για τη μεσογειακή διατροφή. Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, όπως το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας στο Ηράκλειο, παράγουν διεθνώς αναγνωρισμένο έργο. Οι παραδοσιακές μουσικές, οι χοροί και οι εορτές συνθέτουν έναν πολιτισμό μοναδικό, που συνδυάζει το παλιό με το νέο. Αυτή είναι η πραγματική Κρήτη, ένας τόπος δημιουργίας, εξωστρέφειας και πλούτου, όχι τόπος εγκλήματος. Γι’ αυτό και κάθε φορά που η δημόσια συζήτηση εγκλωβίζεται σε περιστατικά παρανομίας, οι ίδιοι οι Κρητικοί αισθάνονται την ανάγκη να πουν ξανά και ξανά ότι δεν είμαστε αυτό.
Η απάντηση είναι σύνθετη. Από τη μία, τα ΜΜΕ λειτουργούν με τη λογική του “bad news is good news”. Μια εγκληματική οργάνωση τραβάει την προσοχή και γίνεται πρώτη είδηση. Από την άλλη, υπάρχει η γοητεία του μύθου της βίας γύρω από την Κρήτη. Τα όπλα, οι κόντρες, οι βεντέτες. Πρόκειται για μια εικόνα που, δυστυχώς, συντηρείται και από την ίδια την κοινωνία, όταν δε δείχνει την απαιτούμενη μηδενική ανοχή σε τέτοια φαινόμενα. Κάθε φορά που ένα περιστατικό αντιμετωπίζεται με σιωπή, με ανοχή ή με την κυνική φράση «έτσι είναι τα πράγματα εδώ» το στερεότυπο παγιώνεται. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα υπάρξουν ξανά περιστατικά παρανομίας. Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν άνθρωποι που θα παραβούν τον νόμο. Το κρίσιμο είναι πώς αντιδρά η οργανωμένη κοινωνία απέναντί τους. Αν οι πολίτες και οι φορείς της Κρήτης θέλουν πραγματικά να θωρακίσουν την εικόνα του νησιού, πρέπει να κινηθούν σε πολλαπλά επίπεδα.
Η κοινωνία χρειάζεται να εκπαιδευτεί από τα σχολεία κιόλας ότι η βία, η παρανομία και η οπλοκατοχή δεν είναι μέρος μιας παράδοσης, αλλά πληγή. Εκπαιδευτικά προγράμματα, ημερίδες, δράσεις σε τοπικές κοινότητες μπορούν να αλλάξουν σταδιακά τη νοοτροπία.
Ο ρόλος των τοπικών Αρχών και κοινωνιών
Οι δημοτικές Αρχές, οι Περιφέρειες και τα τοπικά Επιμελητήρια μπορούν να παίξουν ρόλο- “κλειδί”, όχι μόνο με αναπτυξιακές δράσεις, αλλά και με πρωτοβουλίες κοινωνικής συνοχής. Χρειάζεται στενή συνεργασία με την Αστυνομία, με την κοινωνία των πολιτών και με τα σχολεία ώστε τα περιστατικά να μη μένουν στο σκοτάδι. Η Κρήτη παράγει πολιτισμό, τουρισμό, επιστήμη, προϊόντα υψηλής ποιότητας. Όλα αυτά χρειάζονται συστηματική επικοινωνία. Οι τοπικοί φορείς πρέπει να επενδύσουν σε καμπάνιες που θα αναδεικνύουν το νησί με τον τρόπο που του αξίζει, όχι μόνο στο εξωτερικό, αλλά και μέσα στην Ελλάδα.
Η κοινωνία χρειάζεται να εκπαιδευτεί από τα σχολεία κιόλας, ότι η βία, η παρανομία και η οπλοκατοχή δεν είναι μέρος μιας παράδοσης, αλλά πληγή
Ένα νησί που προβάλλει μόνο τα προβλήματά του αφήνει χώρο στους άλλους να διαμορφώσουν την εικόνα του. Σύλλογοι, πολιτιστικά σωματεία, συνεταιρισμοί, φοιτητικοί οργανισμοί μπορούν να οργανώνουν δράσεις που δείχνουν το άλλο πρόσωπο του νησιού. Από πολιτιστικά φεστιβάλ μέχρι εθελοντικές πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης, η εικόνα της Κρήτης μπορεί να αλλάξει μόνο μέσα από τη ζωντανή συμμετοχή των ανθρώπων της.
Τα τοπικά Μέσα Ενημέρωσης οφείλουν να προβάλλουν ισορροπημένα την πραγματικότητα να καταγγέλλουν τις παρανομίες, αλλά και να αναδεικνύουν το θετικό έργο. Στον δημόσιο λόγο πρέπει να υπάρχει χώρος για την πολυπλοκότητα και όχι μόνο για τις ακραίες περιπτώσεις. Η Κρήτη δε χρειάζεται υπερασπιστές απέναντι σε μια ανύπαρκτη κατηγορία. Χρειάζεται, όμως, ενεργούς πολίτες, που θα δείχνουν έμπρακτα ότι η εικόνα της βίας και της παρανομίας αφορά μόνο μια μειοψηφία και δεν καθορίζει την κοινωνία στο σύνολό της. Η ευθύνη είναι συλλογική από τον αγρότη που παράγει το λάδι του και το προβάλλει με υπερηφάνεια, μέχρι τον φοιτητή που συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα διεθνούς κύρους, όλοι αποτελούν ζωντανά κομμάτια μιας διαφορετικής αφήγησης για το νησί. Κάθε φορά που ένα αρνητικό περιστατικό γίνεται πρώτη είδηση, πρέπει να απαντούμε με χίλιες θετικές ιστορίες. Όχι για να κρύψουμε το πρόβλημα, αλλά για να το βάλουμε στη σωστή του διάσταση.
Το ίδιο ισχύει και για τους ίδιους τους Κρητικούς, η σιωπή απέναντι στην παρανομία δεν είναι επιλογή, γιατί αφήνει χώρο να διογκωθεί το στερεότυπο. Η ενεργητική στάση, η καταγγελία, η δημόσια τοποθέτηση και η συμμετοχή σε δράσεις είναι η μόνη λύση. Η εγκληματική οργάνωση στα Χανιά είναι μια πληγή που πρέπει να αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα. Όμως δεν είναι η Κρήτη. Η Κρήτη είναι οι άνθρωποί της, η ιστορία, η φιλοξενία, ο πολιτισμός, η γη και η θάλασσα, που εμπνέουν εκατομμύρια επισκέπτες. Το νησί οφείλει να υπερασπιστεί τον εαυτό του, όχι με λόγια, αλλά με πράξεις, που θα δείχνουν καθημερινά ότι το σκοτάδι είναι η εξαίρεση, όχι ο κανόνας.
Η Ελλάδα χρειάζεται να βλέπει την Κρήτη με τα μάτια που της αξίζουν, όχι ως τόπο εγκλήματος, αλλά ως κοιτίδα δημιουργίας και δύναμης. Και αυτό είναι στο χέρι όλων μας, πολιτών, φορέων και κοινωνίας να το διασφαλίσουμε.
