Κάθε καλοκαίρι, σαν ρολόι που δουλεύει με ηλιακή ενέργεια, τα ελληνικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μπαίνουν σε κατάσταση καύσωνα. Όχι μόνο επειδή ανεβαίνει η θερμοκρασία, αλλά κυρίως γιατί ανεβαίνει η ένταση του μικροφώνου το μέγεθος των τίτλων και η δραματικότητα των ρεπορτάζ. Και κάπως έτσι, από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, ζούμε το ετήσιο δράμα του φονικού ήλιου, των φλεγόμενων δρόμων και του εφιάλτη με 45άρια.
Δεν υποτιμά κανείς τη σοβαρότητα ενός ακραίου καιρικού φαινομένου. Ούτε αμφισβητείται η σημασία της ενημέρωσης του κοινού για προληπτικά μέτρα. Όμως, πώς γίνεται κάθε καλοκαίρι να ζούμε την πιο επικίνδυνη ζέστη των τελευταίων 50 ετών; Πόσες πιο ζεστές ημέρες από το 1987 να αντέξει αυτή η δύσμοιρη μνήμη του κοινού; Η απάντηση είναι απλή. Όσες φορές χρειάζεται για να κάνουμε κλικ, να δούμε το δελτίο και να νιώσουμε ότι ζούμε μέσα στον αστερισμό του τρόμου. Γιατί εδώ και χρόνια ο καύσωνας δεν είναι απλώς ένα φυσικό φαινόμενο, είναι τηλεοπτικό σίριαλ. Με επεισόδια, δραματικούς τίτλους, μουσική υπόκρουση και φυσικά, τον απαραίτητο ήρωα, τον ρεπόρτερ, που... τηγανίζει αβγό στο καπό του αυτοκινήτου.
Αν δει κανείς δελτία ειδήσεων, ευτυχώς υπάρχει και η σοβαρή περιφερειακή τηλεόραση, όταν το θερμόμετρο πλησιάζει τους 38 βαθμούς, θα πιστέψεις πως η Ελλάδα μετατράπηκε σε κρατήρα ηφαιστείου. Λειώνουν οι δρόμοι, οι πολίτες υποτίθεται λιποθυμούν ομαδικά, τα ασθενοφόρα κάνουν ουρές και η μισή χώρα μεταναστεύει σε σπήλαια. Την ίδια ώρα, οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι απολαμβάνουν τον ίδιο καιρό με ένα ποτάκι στο χέρι και χωρίς κανέναν απολύτως πανικό. Οι εικόνες που μας προσφέρουν τα αθηνοκεντρικά κυρίως κανάλια είναι βγαλμένες από low-budget αποκαλυπτικό θρίλερ.
Σήμερα, η θερμοκρασία θα φτάσει τους 41°C στην Αθήνα. Οι γιατροί συνιστούν να μην κυκλοφορείτε χωρίς νερό. Πρωτότυπο, ευχαριστούμε! Το επόμενο στάδιο είναι να μας προειδοποιήσουν να μη βγαίνουμε στον ήλιο φορώντας παλτό και γούνα.
Ο καιρός, από εργαλείο ενημέρωσης, έχει μετατραπεί σε εργαλείο τηλεθέασης. Ο παρουσιαστής δε λέει απλώς ότι θα έχει ζέστη, αλλά το δραματοποιεί. Αντί να πει υψηλές θερμοκρασίες, λέει συνθήκες που απειλούν ανθρώπινες ζωές. Αντί για το “αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο”, προτιμά το “μη βγείτε από το σπίτι αν δε θέλετε να πεθάνετε”. Αν, δε, υπάρχει “κόκκινος” συναγερμός από την ΕΜΥ, τότε ανάβουμε κερί και ετοιμαζόμαστε για το τέλος του πολιτισμού όπως τον ξέραμε.
Η τρομολαγνεία αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι μια συνειδητή επιλογή από τα ΜΜΕ, που ξέρουν πολύ καλά ότι ο φόβος πουλάει. Και τα καιρικά φαινόμενα είναι ένας εύκολος τρόπος να φτιάξεις ιστορίες καταστροφής, χωρίς να χρειαστείς πραγματική καταστροφή.
Οι ψύχραιμες φωνές σε περιφερειακά κυρίως Μέσα
Ευτυχώς, μέσα σε αυτό το παραλήρημα, υπάρχουν και οι ψύχραιμες φωνές σε περιφερειακά κυρίως Μέσα, αλλά και εξαιρετικοί μετεωρολόγοι. Ο γνωστός μετεωρολόγος Μανόλης Λέκκας, για παράδειγμα, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι ναι μεν έχουμε θερμά κύματα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να τρομοκρατούμε τον κόσμο.
Τηλεοπτικά, ο καύσωνας έχει και σκηνοθεσία. Πλάνα με ηλικιωμένους που περπατούν σκυφτοί με ένα μπουκάλι νερό στο χέρι. Ρεπόρτερ που μετρά τη θερμοκρασία στο οδόστρωμα με θερμόμετρο- “μπάρμπεκιου”. Τουρίστες που σοκάρονται από τη ζέστη, ενώ οι ίδιοι έρχονται από το Ντουμπάι. Ο κάμεραμαν σκύβει κάτω από τη λαμαρίνα, ψάχνοντας την κατάλληλη γωνία για να κάνει το πλάνο να θυμίζει Σαχάρα. Αλλά αν απομακρυνθείς λίγο από την κάμερα, βλέπεις παιδιά να παίζουν, καφετέριες γεμάτες και το κλασικό ελληνικό «δε βαριέσαι».
Αναρωτιέται κανείς: έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει καλοκαίρι στην Ελλάδα; Είμαστε σε μια χώρα με μεσογειακό κλίμα, σε μια εποχή όπου πάντα είχε 38άρια και 40άρια. Το 1987 πράγματι ήταν φονικός ο καύσωνας όχι επειδή είχε 43°C, αλλά επειδή δεν υπήρχε κλιματισμός, δεν υπήρχαν υποδομές και δεν υπήρχε πρόληψη. Σήμερα, παρά τα προβλήματα, υπάρχει ενημέρωση, τεχνολογία και εμπειρία. Δεν είμαστε ίδιοι. Όμως τα ΜΜΕ, επαναλαμβάνω κυρίως των Αθηνών, φαίνεται να νοσταλγούν εκείνη την καταστροφή. Όχι γιατί ενδιαφέρονται για την πρόληψη, αλλά γιατί ο πανικός φτιάχνει καλύτερα νούμερα. Τελικά είναι απλό... το καλοκαίρι έχει ζέστη ή μήπως όχι;
