Το Ηράκλειο βυθίζεται κάθε μέρα και πιο βαθιά σε ένα κυκλοφοριακό χάος που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τις πιο πυκνοκατοικημένες και ανοργάνωτες μεγαλουπόλεις του κόσμου. Όποιος προσπαθεί να κυκλοφορήσει είτε με αυτοκίνητο είτε με τα πόδια βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ζούγκλα από κορναρίσματα, αγένεια, αυθαιρεσία και απόλυτη απουσία σεβασμού προς τον δημόσιο χώρο.
Οι δρόμοι έχουν γίνει ιδιωτικά βασίλεια του κάθε “βιαστικού” οδηγού, που πιστεύει ότι το αυτοκίνητό του έχει μεγαλύτερη αξία από τον πεζό, τον ηλικιωμένο ή το άτομο με αναπηρία που προσπαθεί να περάσει με αξιοπρέπεια από ένα πεζοδρόμιο ή μια διάβαση.
Οι ράμπες για AμεA είναι μονίμως κατειλημμένες από παρκαρισμένα αυτοκίνητα ή μηχανάκια, που προφανώς «μόνο για ένα λεπτό» έπρεπε να σταματήσουν εκεί, γιατί η προσωπική βολή είναι πιο σημαντικό από την κινητικότητα ενός ανθρώπου με αναπηρία. Η έννοια του δημόσιου χώρου έχει χάσει κάθε σημασία στο Ηράκλειο. Αν τολμήσεις να κάνεις το λάθος και να κυκλοφορήσεις με τα πόδια στο κέντρο της πόλης, σε κοιτάνε λες και είσαι εξωγήινος.
Οι πεζοί... ανεπιθύμητοι
Αν τολμήσεις να περάσεις από διάβαση πεζών, προσευχήσου πρώτα, γιατί είναι πιθανότερο να σου κορνάρουν παρά να σταματήσουν. Η κορύφωση του παραλογισμού έρχεται όταν πεζοί, ναι οι πεζοί, γίνονται αποδέκτες κορναρίσματος, λες και έχουν κάνει κάτι λάθος που περπατάνε εκεί που έχουν κάθε δικαίωμα να περπατήσουν. Δεν είναι λίγες οι φορές που οδηγοί, φουριόζοι και εξοργισμένοι με το σύμπαν, κορνάρουν σε ανθρώπους που διασχίζουν τη διάβαση με το πράσινο, λες και ο χρόνος τους είναι ιερός και κανείς άλλος δε δικαιούται να υπάρχει στον δρόμο.
Η πλατεία 18 Άγγλων, ένας χώρος με ιστορικό και πολιτιστικό φορτίο, έχει μετατραπεί σε ένα άναρχο πάρκινγκ μηχανών και οχημάτων. Οι οδηγοί σταθμεύουν όπου τους βολεύει, αγνοώντας παντελώς τα σήματα, τις απαγορεύσεις και κυρίως την κοινή λογική. Δεν υπάρχει ούτε ίχνος ουσιαστικού ελέγχου. Όλα λειτουργούν με βάση το «κάνω ό,τι θέλω γιατί μπορώ» και το «όλοι έτσι κάνουν». Το αποτέλεσμα είναι μια χαοτική εικόνα, που προσβάλλει τον πολιτισμό, την αισθητική και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ο τουρίστας που περιδιαβαίνει την πλατεία δύσκολα θα πιστέψει ότι αυτό το χάος υπάρχει στην “καρδιά” μιας ευρωπαϊκής πόλης. Δεν είναι θέμα απλής παραμέλησης. Είναι καθαρή περιφρόνηση προς τον άνθρωπο και την έννοια της πόλης ως κοινού τόπου.
Τραγική κατάσταση
Στη λεωφόρο 62 Μαρτύρων η κατάσταση είναι εξίσου τραγική, αν όχι χειρότερη. Ένας δρόμος που θα έπρεπε να λειτουργεί ως κεντρικός αρτηριακός άξονας της πόλης έχει μετατραπεί σε... σταθερό μποτιλιάρισμα. Όλοι κορνάρουν, όλοι θέλουν να προσπεράσουν, όλοι είναι βιαστικοί, όλοι παρκάρουν όπου να ’ναι. Η ασυδοσία είναι η μόνη σταθερά.
Εδώ φτάσανε να ξηλώσουν τα κολονάκια γιατί απλά δεν τους βόλευαν. Αυτά μόνο στην ελληνική πραγματικότητα του 2025. Αν έχεις καρότσι για παιδί ή αναπηρικό αμαξίδιο, τολμάς και βγαίνεις έξω με δική σου ευθύνη. Κάθε βόλτα μοιάζει με αγώνα επιβίωσης, με συνεχείς ελιγμούς για να αποφύγεις τα εμπόδια που η “κανονικότητα” έχει τοποθετήσει μπροστά σου.
Η πόλη έχει χάσει το μέτρο. Ο καθένας θεωρεί τον εαυτό του πιο σημαντικό από τον διπλανό του και αυτό αντικατοπτρίζεται ξεκάθαρα στην καθημερινή κυκλοφορία. Δεν υπάρχει συλλογικότητα, δεν υπάρχει αίσθημα ευθύνης, δεν υπάρχει καμία πολιτική βούληση να εφαρμοστούν οι νόμοι. Τα πρόστιμα είναι θεωρητικά, οι έλεγχοι περιστασιακοί λόγω της μεγάλης έλλειψης προσωπικού στη Δημοτική Αστυνομία, που ομολογουμένως κάνει ό,τι μπορεί και γίνεται και αποδέκτης άσχημων συμπεριφορών, με την ανοχή απεριόριστη.
Πώς να λειτουργήσει μια πόλη όταν δε σέβεται ούτε τα βασικά δικαιώματα των πολιτών της; Πώς να μιλήσουμε για τουριστική ανάπτυξη, για έξυπνες πόλεις, για βιώσιμη κινητικότητα, όταν δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε ούτε ασφαλή διάβαση για ένα άτομο με αναπηρία ή ένα παιδί; Δεν είναι όλα θέμα υποδομών. Ναι, χρειαζόμαστε καλύτερους δρόμους, περισσότερους χώρους στάθμευσης και οργανωμένο δημόσιο συγκοινωνιακό δίκτυο. Αλλά πάνω απ’ όλα χρειαζόμαστε παιδεία και σεβασμό. Όσο ο καθένας θα παρκάρει πάνω σε πεζοδρόμιο χωρίς τύψεις, όσο οι οδηγοί θα κορνάρουν σε πεζούς και θα θεωρούν φυσιολογικό να καταπατούν ράμπες ΑμεΑ, δυστυχώς τίποτα δε θα αλλάξει. Όσο οι Αρχές “σφυρίζουν” αδιάφορα και οι πολίτες το δέχονται ως φυσιολογικό, το Ηράκλειο θα συνεχίσει να είναι μια πόλη για τους τροχούς, όχι για τους ανθρώπους. Και αυτό, όσο ωμά κι αν ακούγεται, είναι ντροπή.
Αν κάνεις μια βόλτα στο Ηράκλειο, θα διαπιστώσεις πως η λεωφόρος 62 Μαρτύρων δίνει μάχη για να επιβιώσει. Η οδός Μάχης Κρήτης σε ώρες αιχμής είναι σχεδόν απροσπέλαστη, με τους “μάγκες” να παρκάρουν για ώρες πάνω στη διάβαση και βεβαίως να μην ξεχάσουμε τους τυπάκους που αφήνουν το αυτοκίνητό τους μπροστά σε κάδους ακόμα και για ολόκληρη τη νύχτα. Είναι εύκολη η κριτική, είναι εύκολο να ρίχνουμε την ευθύνη στους άλλους, αλλά δυστυχώς μάλλον είναι δύσκολο να κάνουμε αυτοκριτική. Αυτό ακριβώς είναι και η αρχή του προβλήματος για όλα τα άσχημα σε αυτόν τον τόπο. Δυστυχώς, δεν είναι λίγοι, είναι αρκετοί αυτοί που κινούμενοι στον δρόμο απλά κάνουν ό,τι μπορούν για να προκαλέσουν στην πόλη το απόλυτο μπάχαλο.
Βεβαίως και αυτά δεν ισχύουν μόνο στο Ηράκλειο, αλλά στο σύνολο των ελληνικών πόλεων. Αλήθεια τώρα, αυτή είναι η παιδεία μας σε μια εποχή που όλοι περιμένουν το λάθος σου; Μόνο που εδώ δε μιλάμε για λάθος, αλλά για μια παγιωμένη λογική, που κάνει τη ζωή μας να μετατρέπεται σε λαβύρινθο. Πόσο αντέχεις αυτήν την κατρακύλα;
