Η ρήση «η αλήθεια είναι σπάνια καθαρή και ποτέ απλή», του Όσκαρ Ουάιλντ, αντανακλά με ακρίβεια τη σημερινή πραγματικότητα γύρω από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το δίκτυο των αποκαλύψεων, η επιλεκτικότητα των στοιχείων, ιδίως ως προς τις επισυνδέσεις υπουργών και υφυπουργών της κυβέρνησης και η απουσία βασικών θεσμικών πρωταγωνιστών από τη δικογραφία στο πεδίο των επισυνδέσεων τουλάχιστον, συνθέτουν ένα τοπίο όπου η μισή αλήθεια έχει μέχρι τώρα παρατεθεί στον δημόσιο διάλογο. Η εμπλοκή των υπουργών και άλλων υψηλόβαθμων κυβερνητικών στελεχών, που αναντίλεκτα υπάρχει, φαίνεται από πολιτικές αποφάσεις τους και διοικητικές “διευκολύνσεις” στη υπόθεση - σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, αναφορές στο όνομα τους και την δράση τους στις επισυνδέσεις άλλων, όχι όμως μέχρι στιγμής σε δικές τους καταγεγραμμένες συνομιλίες. Όλα αυτά την ώρα που όλες οι διαστρωματώσεις της ελληνικής κοινωνίας είναι άνω-κάτω. Και αυτή η πραγματικότητα δεν είναι μόνο πολιτική, είναι και θεσμική.
Ελπίζουμε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και στο κομμάτι αυτό θα είναι σύντομα εξόχως αποκαλυπτική και διαφωτιστική, όπως στις μέχρι σήμερα αναντίλεκτα αποκαλύψεις της για την πολυεπίπεδη δυσωδία που αναδύεται με επίκεντρο, αλλά όχι μόνο, τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Γιατί αν στο τέλος έχουμε μια διατύπωση, πως για τις επισυνδέσεις και συνομιλίες των κυβερνητικών στελεχών, θα πρέπει να περιμένουμε τι θα βγάλει μια ενδεχομένως προανακριτική επιτροπή της Βουλής» τότε ζήτω που καήκαμε... Άλλωστε η αποκαλυπτική έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι που με τις απομαγνητοφωνήσεις των συνομιλιών ως τώρα, έχει τρίξει συθέμελα την Ελληνική κοινωνία, όχι η Βουλή. Άρα, αν και όταν της ζητηθούν όλα αυτά τα υλικά, θα παραδοθούν όλα ή θα έχουμε πολιτική διαχείριση ορίων;
Η μισή προσώρας αλήθεια του ΟΠΕΚΕΠΕ και η σιωπή που βουίζει
Πώς η επιλεκτική ως τώρα αν και εξόχως αποκαλυπτική δικογραφία της Ευρωπαίας Εισαγγελέως για τον ΟΠΕΚΕΠΕ φέρνει πιο καίρια ερωτήματα απ’ όσα απαντά με πάταγο μεν, αλλά όχι ολοκληρωμένα ως τώρα.
Το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι ένα απλό ποινικό αφήγημα. Είναι το ξήλωμα ενός πολύχρονου συστήματος συναλλαγής, διαπλοκής, πελατειακών σχέσεων και κομματοκρατίας, που τα τελευταία 6 χρόνια, όπου και η δικογραφία της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, έπιασε “ταβάνι” μαζί με την και πολιτική χειραγώγηση. Όμως, αντί η δικαστική έρευνα να χτυπά στην καρδιά του πολιτικού προβλήματος, φαίνεται να λειτουργεί ως τώρα με μια περίεργη επιλεκτικότητα.
Παρουσιάζονται μόνο συνομιλίες ιδιωτών, εκπροσώπων ιδιωτικών εταιρειών, ΚΥΔ, στελεχών, αγροτοπατέρων, κομματικών παραγόντων και βουλευτών - κυρίως μεσαίων ή χαμηλών βουλευτικών βαθμίδων. Και το πιο εντυπωσιακό: οι μοναδικές καταγεγραμμένες συνομιλίες βουλευτών της αντιπολίτευσης μέχρι τώρα, αφορούν αιτήματα παρακολούθησης της πορείας φακέλων επιδότησης, όχι παρεμβάσεις ή ανταλλάγματα. Περίπου δηλαδή σαν επικοινωνιακή διάχυση ευθυνών και ας είναι μόνο για τα “μανταλάκια” αρκεί να υπάρχει και μία “γεύση” από αντιπολίτευση...
Αναρωτιέται λοιπόν κανείς εύλογα: γιατί υπάρχουν αυτοί και όχι άλλοι; Μήπως πρόκειται για μια δικογραφία που δεν έχει τελειώσει ή, ακόμη χειρότερα, για μια φάση πολιτικά ελεγχόμενης αποσπασματικότητας; Γιατί από το πλήθος των διαρροών και των εγγράφων, ξεχωρίζει η παντελής απουσία υπουργών ή κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών, στις επισυνδέσεις, ούτε μια τυπική συνομιλία με Προέδρους - Αντιπροέδρους του ΟΠΕΚΕΠΕ και λοιπούς εμπλεκόμενους, παρότι όλοι αυτοί αναφέρονται ή αποφασίζουν για τις κομπίνες εξ ονόματος τους. Και αυτό, παρά την ύπαρξη σχετικής αναφοράς, όπως μαθαίνουμε από όσους βουλευτές είδαν την δικογραφία στη Βουλή, στο συνοπτικό διαβιβαστικό της δικογραφίας της ίδιας της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, στο αγγλικό (!!!) παρακαλώ πολύ κείμενο, για επισυνδέσεις και καταγραφές υπουργών τηλεφωνικά, με sms ακόμη και με viber, με καταγραφές ακόμη και για σχέσεις τους με κρίσιμα άλλα πρόσωπα της δικογραφίας σε βάθος 15ετίας, ακόμη και μέσα από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπως το facebook! Μάλιστα για ένα εξ αυτών των υπουργών, στο αγγλικό συνοπτικό διαβιβαστικό υπάρχει η ένδειξη ότι υπάρχουν συνομιλίες με πρόσωπο κλειδί του ΟΠΕΚΕΠΕ κατά την θητεία του, με την σημείωση ως αξιοπρόσεκτο γεγονός ότι αυτές γίνονταν καθημερινά πάντα “very early in the morning” (πολύ νωρίς το πρωί)
Πού είναι οι υπουργοί;
Το έγγραφο αυτό, που συνοδεύει τη δικογραφία, περιγράφει με σαφήνεια πως την επίμαχη περίοδο υπάρχουν τηλεφωνικές επικοινωνίες ανάμεσα στη διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και υπουργούς - υφυπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης. Κι όμως, πουθενά μέσα στο φάκελο δεν βρίσκουμε το περιεχόμενο αυτών των συνομιλιών. Εφόσον όμως στη δικογραφία υπάρχει έστω και στο αγγλικό κείμενο αναφορά σε αυτές, γεννιούνται εύλογες απορίες. Θα τις εντάξει σε νέα δικογραφία, που όπως διαρρέεται είναι καθ’ οδόν; Θα τις παραδώσει όταν ολοκληρωθεί κάποιος δεύτερος κύκλος έρευνας; Ή απλώς τίθεται - σε αυτή τη φάση- ένα θεσμικό όριο πολιτικής διαχείρισης;
Πολιτική διαχείριση και όχι συγκάλυψη;
Είναι κρίσιμο να μην υποπέσουμε στην παγίδα της εύκολης συνωμοσιολογίας. Η Ευρωπαία Εισαγγελέας δεν υποκρύπτει σκόπιμα στοιχεία - τουλάχιστον δεν έχουμε τεκμήριο γι’ αυτό, μάλλον το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει και φτάσαμε σε τέτοιο καταιγισμό αποκαλύψεων για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι γίνεται για την ώρα μία διαχείριση ως προς τα όρια των αποδείξεων εμπλοκής του πολιτικού προσωπικού. Όχι φυσικά υπέρ της κυβέρνησης, αλλά ίσως υπέρ της ευστάθειας του συνολικού πολιτικού συστήματος, ή και με ευρύτερη θεσμική “ισορροπία” στο πλαίσιο της Ε.Ε. Το γεγονός ότι έχουν ήδη διαρρεύσει ονόματα τριών κομμάτων δείχνει μία διάχυση κι όχι μονομέρεια, αλλά οι της αντιπολίτευσης για την ώρα δεν εμφανίζονται σε έναν ρόλο σε αυτές τις συνομιλίες εμπλοκής στις κομπίνες, για την ώρα πάντα. Αλλά και το ότι δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί οι «βαριές» πολιτικές συνομιλίες, τι σημαίνει, πως δεν υπάρχουν, υπάρχουν και θα έρθουν αργότερα, σε νέα φάση; Η σιωπή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε αυτό το σημείο, όμως, δεν είναι απλώς αμηχανία για όλους τους άλλους. Μοιάζει περισσότερο με επιλογή. Και οι επιλογές πρέπει να εξηγούνται.
Η ξεχασμένη ΑΑΔΕ και ο “ψηφιακός έλεγχος της υπαίθρου”.
Την ίδια στιγμή, σε μια θεσμική σκιά, συντελείται μια σπουδαία μεταβολή: ο ΟΠΕΚΕΠΕ μεταφέρεται με επικοινωνιακούς πομφόλυγες στην αρμοδιότητα της ΑΑΔΕ. Και αυτή η ΑΑΔΕ, που επί 6 χρόνια ενώ είχε κάθε δυνατότητα με ένα πάτημα κουμπιού να διασταυρώσει και να σπάσει την απάτη στη γέννηση της, δεν το έκανε και θα το κάνει μόλις τώρα... Αλλά επιπλέον εκτός του ότι είναι μια διοικητικά ανεξάρτητη και φορολογικά υπερενισχυμένη αρχή, βρίσκεται υπό άμεσο έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αυτό σημαίνει ότι πλέον η διαχείριση των εθνικών δεδομένων αγροτικής παραγωγής, χαρτογράφησης καλλιεργειών, και ψηφιακού κτηματολογίου, φεύγει μεν από την προκλητική κατοχή της από μια ιδιωτική εταιρεία παροχής λογισμικού, περνάει όμως σε μια αρχή που εποπτεύεται όχι πολιτικά αλλά τεχνοκρατικά από τις Βρυξέλλες. Η πληροφορία αυτή έχει αποσιωπηθεί πλήρως από όλα τα κόμματα. Και όμως, αποτελεί θεσμική ανατροπή. Η Κομισιόν δεν θα ελέγχει απλώς τα ταμεία επιδοτήσεων. Παίρνει στα χέρια της τον πλήρη έλεγχο της ψηφιακής απεικόνισης της υπαίθρου. Κάτι που μπορεί, μελλοντικά, να σημαίνει και έλεγχο επί της αγροτικής γης με όρους που ακόμη δεν έχουν συζητηθεί δημοσίως.
Από το σκάνδαλο στο νέο θεσμικό καθεστώς;
Μήπως λοιπόν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ φαινομενικά αφορά “χωράφια-μαϊμού”, αιγοπρόβατα “πέτσινα” και πολιτικές παρεμβάσεις για επιδοτήσεις, λειτουργεί ως μοχλός για μια συνολική θεσμική μετατόπιση; Από ένα σύστημα που ελεγχόταν άτυπα από κομματάρχες και συντεχνίες που τα “έτρωγαν”, σε ένα μοντέλο “ευρωπαϊκής επιτήρησης” αγροτικών και κτηματολογικών δομών, με στόχευση την εξαφάνιση του πρωτογενή τομέα στον Νότο, προς όφελος των συμφερόντων του Βορρά με μοχλό την ΚΑΠ;
Η Ευρωπαία Εισαγγελέας λοιπόν δεν είναι απλώς θεματοφύλακας της διαφάνειας. Γίνεται άθελά της (ή και ηθελημένα) ρυθμιστής πολιτικής ισορροπίας. Κρατά τη φωτιά χαμηλά προσώρας σε επίπεδο προσώπων αν και όσα έχουν βγει δεν τα λες και λίγα με την συγκάλυψη, συναλλαγή και απραξία των φορέων εξουσίας στην Ελλάδα, χωρίς όμως να σβήνει τη σπίθα. Δεν διαλύει το σύστημα, το ζυγίζει. Και η σιωπή της, ίσως, είναι η γλώσσα μιας ευρύτερης θεσμικής σταθερότητας που επιδιώκεται.
Η κοινωνία το έχει ανάγκη - Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να μείνει σιωπηλή
Η διαχείριση της θεσμικής ισορροπίας δεν μπορεί να είναι ασκήσεις υπομονής για την κοινωνία. Η κοινή γνώμη έχει ήδη αναστατωθεί. Οι εμπλεκόμενοι βρίσκονται στη δίνη ενός υπερ-σκανδάλου. Και το πολιτικό σύστημα μοιάζει να αλληλοσπαράσσεται, ακριβώς γιατί λείπουν τα πλήρη δεδομένα.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ιστορική ευθύνη: όχι μόνο για να τιμωρηθούν ένοχοι, αλλά για να διαλυθούν σκιές. Η αλήθεια, έστω σταδιακά, πρέπει να έρθει στο φως. Αν υπάρχουν συνομιλίες κορυφαίων πολιτικών παραγόντων, πρέπει να δοθούν, έστω σε επόμενη φάση άμεσα.
Διότι στη Δημοκρατία, η σιωπή δεν είναι πάντα ουδετερότητα. Μπορεί να είναι μια πράξη πολιτικής ισχύος ή ισορροπίας στα πολιτικά όρια. Αλλά όταν η ισχύς αυτή αφορά το σύνολο της κοινωνίας, δεν αρκεί η διαχείριση - απαιτείται λογοδοσία.
