Η αποσπασματική, πρόχειρη, ευκαιριακή, εν πολλοίς επικοινωνιακή αλλά και άκρως επικίνδυνη για τους κοινούς θνητούς τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα, για την οποία απεργούν όλοι οι δικηγορικοί σύλλογοι της χώρας, αναδεικνύει το μέγεθος της υποκρισίας, εκείνων που νομοθετούν ανάλογα με την επικαιρότητα - που (συν)διαμορφώνουν για λογαριασμό τους τα φιλικά τους Μέσα, με σκοπό να αποφύγουν τη συζήτηση για την ακρίβεια και τη μαζική τέλεση του αδικήματος της αισχροκέρδειας, την πλήρη αποδυνάμωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, την υποχώρηση των συμμετοχικών θεσμών, το έλλειμμα δημοκρατίας και ουσιαστικού διαλόγου και αντιλόγου, λόγω της διάσπαρτης αντιπολίτευσης - αρκεί να συγκρίνει την ποινική μεταχείριση που επιφυλάσσεται με την ισχύουσα νομοθεσία στην προστασία της διατροφής των παιδιών και της τροφής των ζώων συντροφιάς.
Επέλεξα σκόπιμα να συγκρίνω τις διατάξεις αυτές, όχι γιατί είμαι αντίθετος με τα δικαιώματα των ζώων συντροφιάς, αλλά για να αναγνωρίσω και να ομολογήσω πρώτα απ’ όλα την προσωπική μου υποκρισία, όχι μόνο γιατί δε βάζω στο σαλόνι μου το άκακο αρνάκι που δεν έχω, το οποίο καταβροχθίζουμε οι περισσότεροι με βουλιμία, αλλά γιατί δεν υπερασπίστηκα ποτέ το δικαίωμά του, αλλά και να αναδείξω το μέγεθος της υπερβολής, αλλά και την υστεροβουλία της νομοθετικής πρωτοβουλίας, η οποία συνδυάστηκε με την ανακύκλωση του διαχρονικού υπουργού Δημόσιας Τάξης, στο υπουργείο Προστασίας του “Πολίτη”**.
Ο δογματικά έντιμος, και το εννοώ, κ. Φλωρίδης, αντί να ασχολείται με τις Σπέτσες και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης ή τη δημόσια - επ’ ακροατηρίω - διαπόμπευση των δικηγόρων - οι οποίοι κατά την κρίση του εκάστοτε άπειρου στην καλύτερη περίπτωση προεδρεύοντος, στο Μονομελές Δικαστήριο - παραφέρονται ή την επιβολή χρηματικής ποινής γιατί έχουν το θράσος να έχουν δύο δικαστήρια την ίδια μέρα, καλά θα κάνει να ασχοληθεί συστηματικά και άμεσα (χθες) με τη θεσμική θωράκιση της κοινωνίας από την αισχροκέρδεια των ΑΙΣΧΡΟΚΕΡΔΟΣΚΟΠΩΝ στην πηγή, όπου διαμορφώνονται οι τιμές, ακόμη και με τον εγκλεισμό τους σε φυλακές υψίστης πολυτέλειας, αρκεί να στερηθούν την ελευθερία τους μερικούς μήνες.
Α. Η ποινική προστασία της νόμιμης διατροφής (άρθρο 358 Ποινικού Κώδικα), η οποία αφορά κατά κανόνα παιδιά χωρισμένων γονιών
«Όποιος κακόβουλα παραβιάζει την υποχρέωση διατροφής που την επιβάλει σε αυτόν ο νόμος και έχει αναγνωριστεί, έστω προσωρινά, με εκτελεστό τίτλο, με τρόπο τέτοιο ώστε ο δικαιούχος να υποστεί στερήσεις ή να αναγκαστεί να δεχτεί τη βοήθεια άλλων, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση» (άρθρο 358 ισχύοντος Ποινικού Κώδικα).
«Από τη διάταξη αυτή - όπως κατ’ ανάγκην ερμηνεύεται από τα παγίως από τον Άρειο Πάγο - προκύπτει ότι για να διωχθούν και να καταδικασθούν οι κακόβουλοι γονείς που παραβιάζουν την υποχρέωσή τους για διατροφή των παιδιών τους απαιτείται:
α) Η υποχρέωση διατροφής από τον νόμο, που ιδρύεται (δημιουργείται) με βάση τον δεσμό του γάμου μεταξύ των συζύγων, διαζευγμένων συζύγων, συγγενών εξ αίματος κατευθείαν γραμμή ή αδελφών και θετών τέκνων.
β) Η υποχρέωση για διατροφή να έχει αναγνωριστεί, έστω και προσωρινά, με δικαστική απόφαση και επιπλέον η απόφαση αυτή να ισχύει καθ’ όλο το χρονικό διάστημα της παραβίασης της υποχρέωσης, δηλαδή να μην έχει καταστεί εκ των υστέρων ανίσχυρη.
γ) Δόλος, δηλαδή δεδηλωμένη παράλειψη του υπόχρεου προς διατροφή από κακοβουλία, δηλαδή ενδιάθετη βούληση μη συμμορφώσεως του δράστη προς την υποχρέωση, οφειλόμενη σε κακεντρέχεια και κακή θέληση να στερηθεί ο δικαιούχος τα αναγκαία προς το ζην, παρότι είχε την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει το χρηματικό ποσό που επιδικάσθηκε για την κάλυψη των αναγκών επιβιώσεως του δικαιούμενου προσώπου για το προσδιορισμένο χρονικό διάστημα και δεν αρκεί λησμοσύνη ή οικονομική αδυναμία, η δε οικονομική δυνατότητα του υποχρέου κρίνεται σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση και την επαγγελματική του δραστηριότητα, αρκεί δε και ενδεχόμενος δόλος.
Στον δόλο του δράστη περιλαμβάνεται και η γνώση της περί διατροφής υποχρεώσεως, βάσει όμως ήδη εκδοθείσας σε βάρος του δικαστικής αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται και τυπική επίδοση σε αυτόν της αποφάσεως με δικαστικό επιμελητή.
δ) Ο δικαιούχος να υποστεί πράγματι στερήσεις ή να αναγκαστεί να ζητήσει ή να δεχθεί τη βοήθεια άλλων».
- Οι υπόχρεοι προς διατροφή, “στοργικοί” και ετερόφυλοι γονείς, πατεράδες κατά κανόνα, πριν ακόμα γεννηθεί η υποχρέωσή τους, φροντίζουν να “απαλλαγούν” από τα περιουσιακά τους στοιχεία, να “χάσουν” τη δουλειά τους, να “δημιουργήσουν” υποχρεώσεις για να αποφύγουν τις κατασχέσεις και τις πιθανές διώξεις, αποδεικνύοντας έτσι πλήρως την αναγκαία κακοβουλία τους, για να κριθούν ένοχοι.
- Μοναδική ασπίδα προστασίας της διατροφής των δικαιούχων, ανήλικων παιδιών, απομένει κατά κανόνα η τιμωρία των υπόχρεων, με ανώτερη ποινή ενός έτους!!!, η οποία επιβάλλεται αμετάκλητα λίγο πριν τη συμπλήρωση της παραγραφής, μετά την ενηλικίωση των ανήλικων δικαιούχων, λόγω των αλλεπάλληλων αναβολών, οι περισσότερες των οποίων οφείλονται στην πάροδο του ωραρίου, η οποία σπανίως εκτελείται.
- Ο υπουργός της Δικαιοσύνης, πρώην πρόεδρος δικηγορικού συλλόγου, ενώ απαγορεύει στους δικηγόρους να ζητούν δεύτερη αναβολή, δε λαμβάνει κανένα μέτρο για να αποτρέψει τις αναβολές λόγω ωραρίου, οι οποίες χρεώνονται αδίκως στην αποχή των δικαστικών υπαλλήλων, ενώ εν τοις πράγμασι οφείλονται στην έλλειψη σύγχρονων υποδομών, δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων, την πολυπλοκότητα των διαδικασιών απονομής της δικαιοσύνης, στα εύκολα και εν πολλοίς βολικά “απαράδεκτα” των δικογράφων, στις εύκολες ποινικές διώξεις, λόγω της πλημμελούς διαχείρισης των προκαταρκτικών εξετάσεων και των προανακρίσεων, ακόμη και όταν οι καταγγελίες είναι προδήλως αβάσιμες, πολλές εκ των οποίων προέρχονται από καταγγελίες εθισμένων φιλόδικων, οι οποίοι δεν εξαιρούν κανένα.
Β. Η ποινική προστασία της ευζωίας των ζώων συντροφιάς (Ν. 4830/2021)
Για τους σκοπούς του παρόντος (παραπάνω) νόμου νοούνται:
1. “Ζώο”: κάθε έμβιος οργανισμός, που συναισθάνεται και κινείται σε ξηρά, αέρα και θάλασσα ή οποιοδήποτε άλλο υδατικό οικοσύστημα ή υγροβιότοπο.
2. “Ευζωία”: η καλή φυσική και ψυχική κατάσταση του ζώου σε σχέση με τις συνθήκες στις οποίες διαβιεί και πεθαίνει.
Ένα ζώο ζει σε συνθήκες ευζωίας εάν: (α) έχει εξασφαλισμένο άνετο, ασφαλές, υγιεινό και κατάλληλο κατάλυμα, προσαρμοσμένο στον φυσικό τρόπο διαβίωσής του, (β) δεν υποφέρει από καταστάσεις, όπως πόνος, φόβος και αγωνία και (γ) είναι ικανό να εκφράζει συμπεριφορές, οι οποίες είναι σημαντικές για την καλή φυσική και ψυχική του κατάσταση.
Οι κανόνες ευζωίας των ζώων διασφαλίζουν τις ακόλουθες αρχές:
i. Ελευθερία από την πείνα και τη δίψα, με πρόσβαση σε τροφή και νερό, κατάλληλα σε ποιότητα και ποσότητα.
ii. Ελευθερία από άσκοπη ταλαιπωρία και καταπόνηση, με ασφαλές και καθαρό κατάλυμα στέγασης και ανάπαυσης, που προστατεύει από αντίξοες καιρικές συνθήκες.
iii. Ελευθερία από πόνο, τραυματισμό και ασθένεια, με κατάλληλη φροντίδα και κτηνιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Iv. Ελευθερία από φόβο και αγωνία, με την κατάλληλη συμπεριφορά και μεταχείριση.
v. Ελευθερία έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς, με κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και κοινωνικοποίησης».
Όποιος παραβαίνει τις διατάξεις της ευζωίας - στις οποίες περιλαμβάνεται «η ελευθερία από την πείνα και τη δίψα», τιμωρείται με ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον ενός έτους έως πέντε έτη, η οποία διώκεται αυτεπάγγελτα και τα φιλοζωικά σωματεία νομιμοποιούνται να παραστούν στο δικαστήριο για να υποστηρίξουν την κατηγορία, με χρηματική ποινή μέχρι 360 ημερήσιες μονάδες, ύψους 10 έως 50 ευρώ και διοικητικό πρόστιμο υπέρ του Δήμου.
Γ. Αναγκαίες συγκρίσεις από τις από τις οποίες αναδεικνύεται η υποκρισία και η προχειρότητα των “μεταρρυθμίσεων” δήθεν επιτάχυνσης της δικαιοσύνης και της πάταξης της μικρομεσαίας εγκληματικότητας
Αυτονόητα, είναι προφανές άλλωστε ότι δεν προτείνω να καταργηθούν τα δικαιώματα των ζώων συντροφιάς - αδέσποτων ή μη - ούτε και να επεκταθούν στα αμνοερίφια, τα οποία υποφέρουν ιδίως στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης, της πατρίδας και του έθνους - αλλά να δείξουμε τουλάχιστον ανάλογο αν όχι το ίδιο ή μεγαλύτερο ενδιαφέρον και την ίδια ευαισθησία για τα απροστάτευτα, εξαθλιωμένα και πεινασμένα παιδιά της διπλανής πόρτας, όχι μόνον εκείνα οι γονείς των οποίων από κακοβουλία και κακεντρέχεια δεν καταβάλλουν την επιδικασμένη διατροφή τους, αλλά κυρίως για εκείνα των οποίων οι γονείς δεν μπορούν πράγματι να τα διαθρέψουν.
Εντελώς ενδεικτικά επισημαίνω για του λόγου το αληθές ότι:
- Η παραβίαση της νόμιμης διατροφής του ζώου συντροφιάς διώκεται ακόμη και αν ο κάτοχος (κηδεμόνας) αυτού αμελήσει, χωρίς να χρειάζεται δικαστική αναγνώριση αυτής ή πολύ περισσότερο δε χρειάζεται για τη στοιχειοθέτησή της η κακεντρεχής συμπεριφορά του υπόχρεου, ούτε και προσφυγή στη βοήθεια τρίτων, αρκεί η υποχρέωση και μόνο, χωρίς να εξετάζεται η δυνατότητα του υπόχρεου να τα φροντίσει, χωρίς να διακινδυνεύσει τη διατροφή του ή των παιδιών του!!!, όπως απαιτούν οι διατάξεις του οικογενειακού και του Ποινικού Δικαίου.
Η συνεισφορά της προτεινόμενης μεταρρύθμισης περιορίζεται στην επαναφορά της αυτεπάγγελτης δίωξης, η οποία δεν κινήθηκε ενδεχομένως ποτέ χωρίς καταγγελία των δικαιούχων ή των νομίμων εκπροσώπων τους, η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει αν όχι την πλήρη γνώση του ίδιου του υπουργού, τουλάχιστον όσων του εισηγήθηκαν τη διατήρηση της ποινικής μεταχείρισης των δραστών και την επαναφορά της αυτεπάγγελτης δίωξης.
- Οι Δήμοι και κυρίως το κράτος δεν υποχρεούνται να διαθρέψουν, να σπουδάσουν και να περιθάλψουν τα πενόμενα παιδιά των κακόβουλων ή των ανήμπορων γονιών, πολλοί εκ των οποίων, υποκρινόμενοι τους ανήμπορους, κάνουν χρήση ακόμη και της δωρεάν παρεχόμενης νομικής προστασίας.
- Το κράτος αντίθετα, το οποίο διαχειρίζεται κατά το δοκούν τα δημόσια έσοδα, επιβάλλει στους Δήμους να περιθάλπουν τα αδέσποτα, να συντηρούν χωρίς τους ανάλογους πόρους τις λακκούβες, να δικάζονται οι υπάλληλοι ή δήμαρχοι ή αντιδήμαρχοι γιατί δε μερίμνησαν αναλόγως, ενώ άλλοι διαχειρίζονται σπάταλα τους αναγκαίους πόρους, αλλά το ίδιο διανέμει επιδόματα χωρίς κριτήρια, παραμονές εκλογών κυρίως, από τα κέρδη των ΑΙΣΧΡΩΝ-ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΩΝ.
Τέλος, δεν έχω υπόψη μου τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά προσωπικά πιστεύω ότι ένα σύγχρονο κράτος δικαίου οφείλει να στηρίξει και να διασφαλίσει με κάθε τρόπο, ακόμη και εξ ιδίων την καταβολή των επιδικασμένων τουλάχιστον διατροφών και να επιδιώξει την αναγκαστική είσπραξή τους από τους υπόχρεους. Η λύση αυτή αποτελεί μέτρο δικαιοσύνης, αλλά και αποσυμφόρησης των πινακίων.
ΥΓ Περισσότερες σκέψεις για την ποινική δίωξη της αισχροκέρδειας διατύπωσα σε προηγούμενο κείμενό μου με τον τίτλο “Η αποποινικοποίηση της αισχοκέρδειας”.
* Ο Ευριπίδης Κουκιαδάκης είναι δικηγόρος.
