Ο Πλάτωνας ήταν πολύ επικριτικός προς την αρχαία ελληνική δημοκρατία. Ποια θα ήταν όμως η κριτική του Πλάτωνα στην εποχή του Tik Tok; Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ελληνική πολιτική φέτος. Για να χωνέψουμε αυτήν την “επανάσταση”, πρέπει να φανταστούμε τις συνέπειες. Σίγουρα ο Πλάτωνας θα έγραφε μια ολόκληρη ενότητα γι’ αυτό στην “Πολιτεία”.
Η χρήση των κοινωνικών δικτύων φαίνεται ότι αρχίζει να “ταράσσει” τα νερά της πολιτικής επικοινωνίας. Ωστόσο, η νέα δυναμική που αναπτύσσει θα δημιουργήσει ευκαιρίες και προκλήσεις.
Η δυνατότητα αδιαμεσολάβησης της επικοινωνίας του πολιτικού με την εκλογική του βάση δίνει τη δυνατότητα άμεσης έκφρασης συναισθημάτων και διαθέσεων. Τώρα, ο κόσμος μπορεί να εκφράσει τον θυμό, τον θαυμασμό ή την απογοήτευσή του, χωρίς να χρειάζεται ενδιάμεσα στάδια.
Ο ηγέτης έχει την ικανότητα να δέχεται εποικοδομητική κριτική, να γνωρίζει καλύτερα τα δημογραφικά στοιχεία της βάσης του και να προσαρμόζει ανάλογα το μήνυμά του. Είναι δεδομένο ότι οι επικοινωνιακές καμπάνιες του μέλλοντος θα περιέχουν ένα απλοποιημένο και πιο στοχευμένο μήνυμα. Εδώ βρίσκεται ο γενικός κίνδυνος, σύνθημα να “καταπιεί” την πολιτική.
Αν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν καλή έμπνευση για περαιτέρω επαναστατικές ιδέες στην πολιτική, θα πρέπει να ξανασκεφτούμε ποιος θα μπορούσε να είναι ο κίνδυνος για τη δημοκρατία μας. Μέσα από τα 48 χρόνια ελληνικής δημοκρατίας, οι πολιτικοί ασχολήθηκαν με το κοινό τους με διαφορετικούς τρόπους. Ο Πλάτωνας στην αρχαιότητα μάς είχε προειδοποιήσει για την πιθανότητα της οχλοκρατίας και για το πώς οι μάζες θα μπορούσαν να μετατρέψουν τη δημοκρατία σε τυραννία. Σήμερα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να δώσουν στους ανθρώπους εξουσία, αλλά και πολλούς τρόπους για να εξαπατηθούν και να εργαστούν ενάντια στη δημοκρατία.
Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν φυσικά τον κίνδυνο να δημιουργήσουν οικοσυστήματα μέσα σε αυτά. Η αυθόρμητη αλληλεπίδραση των ατόμων δημιουργεί ομάδες με τις ίδιες πεποιθήσεις. Έτσι, ένα άτομο που ενημερώνεται από συγκεκριμένες ομάδες με τις ίδιες πεποιθήσεις δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα για το περιβάλλον του.
Η αλληλοτροφοδοσία αυτών των ομάδων, η απουσία ελέγχου τους και η αποστροφή των πολιτών στα παραδοσιακά μέσα δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για ριζοσπαστικοποίηση. Ήδη, σύμφωνα με την έρευνα δεδομένων Pew για τις ΗΠΑ, οι ενήλικες κάτω των 30 ετών εμπιστεύονται τις ειδήσεις από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τόσο όσο και τα καταστήματα.
Γι' αυτό καλό είναι ο καθένας μας να λαμβάνει διαφορετικά πολιτικά μηνύματα και να μην απομονωνόμαστε σε συνθήματα που επιβεβαιώνουν τις ιδέες μας.
Η απουσία ελέγχου του διαδικτύου θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για όσους μπαίνουν στον πολιτικό στίβο με όχημα την παραπληροφόρηση. Εξάλλου, η διάδοση ψευδών ειδήσεων ήταν πάντα ένα ισχυρό όπλο προπαγάνδας. Σήμερα, όμως, που το πολιτικό μήνυμα είναι πιο άμεσο, δίνεται η ευκαιρία σε πολλούς να δημαγωγήσουν ή να αποπροσανατολιστούν.
Επίσης, η απουσία νομικού πλαισίου γύρω από τις πλατφόρμες όπου διαδίδεται το πολιτικό μήνυμα εγκυμονεί τον κίνδυνο συλλογής προσωπικών δεδομένων. Για παράδειγμα, τη δεκαετία του 2010 συλλέγονταν προσωπικά δεδομένα από εκατομμύρια χρήστες του Facebook χωρίς τη συγκατάθεσή τους από τη βρετανική εταιρεία συμβούλων Cambridge Analytica, τα οποία προορίζονταν κυρίως για πολιτική διαφήμιση.
Εφόσον τόσο η κυβέρνηση όσο και η αξιωματική αντιπολίτευση έχουν χρησιμοποιήσει στοχευμένα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι λογικό να παρατηρηθεί η ευρύτερη χρήση τους στο μέλλον. Το πώς θα προσαρμοστούμε στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα θα εξαρτηθεί από την ωριμότητα τόσο του πολιτικού μας προσωπικού, όσο και των πολιτών. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η διαδικτυακή πολιτική επικοινωνία είναι ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο. Δε γνωρίζουμε πλήρως πώς μπορεί να βλάψει ή να προωθήσει τη δημοκρατία. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι ένα κίνητρο για να γίνουμε πιο υπεύθυνοι πολίτες.
