Οι μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές στη χώρα μας δείχνουν για ακόμη μία φορά την ένταση της καλπάζουσας κλιματικής αλλαγής. Από θεωρητικό ζήτημα που φαινόταν να απασχολεί λίγους επιστήμονες, πλέον έχει γίνει ζοφερή πραγματικότητα για καθένα από εμάς. Η κλιματική αλλαγή συνοδεύεται από ακραία καιρικά φαινόμενα όπως οι καύσωνες «Κλέων» και «Κέρβερος» που πλήττουν την Ελλάδα, τα πύρινα μέτωπα που μαίνονται στην Ρόδο, την Κέρκυρα, την Κάρυστο και το Αίγιο, και οι πλημμύρες που σάρωσαν περιοχές της Κρήτης τους περασμένους μήνες.
Της Θεοδώρας Κουτεντάκη
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Πυροσβεστικής, τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν εκδηλωθεί πάνω από 600 εστίες φωτιάς. Η ταχύτητα διάδοσης και η επιμονή των πυρκαγιών σχετίζεται άμεσα με τις δυσμενείς πυρομετεωρολογικές συνθήκες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι ακραίες συνθήκες ατμοσφαιρικής θερμότητας και υδρολογικής ξηρασίας ευνοούν την ανάφλεξη και οι άνεμοι επιταχύνουν τη διάδοση της φωτιάς, ιδίως όταν ευθυγραμμίζονται με την τοπογραφία και τη δασική καύσιμη ύλη.
Στην εποχή της κλιματικής κρίσης που βιώνουμε, η απειλή για δασικές πυρκαγιές αυξάνεται με αλματώδη ρυθμό. Η κλιματική αλλαγή διευρύνει τις περιοχές που διατρέχουν κίνδυνο δασικής πυρκαγιάς και οι ακραίες συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωση πυρκαγιών γίνονται όλο και πιο συχνές, λόγω των αυξημένων περιόδων καύσωνα και υδρολογικής ξηρασίας.
Η κλιματική απορρύθμιση από τη μία και η εκδήλωση πυρκαγιών από την άλλη συνέχονται σε ένα αλληλένδετο σπιράλ αρνητικών εξαρτήσεων. Πώς? Μειώνονται οι δασικές εκτάσεις που θα λειτουργούσαν ως ανάχωμα στην κλιματική αλλαγή με την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα και την απελευθέρωση οξυγόνου πίσω στην ατμόσφαιρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δάση απορροφούν μέρος των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου δεσμεύοντας στην Ευρώπη 360 εκ. τόνους CO2 κάθε χρόνο. Από τις πυρκαγιές, προκαλούνται μεγάλες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που οδηγούν σε μεγαλύτερη κλιματική υποβάθμιση. Τα φλεγόμενα δάση γίνονται καύσιμη ύλη που επιδεινώνει την περιβαλλοντική υποβάθμιση η οποία οδηγεί σε ακόμη περισσότερες πυρκαγιές.
Οι επιπτώσεις από τις φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή έχουν άμεσο αντίκτυπο στον αγροδιατροφικό τομέα, στον τουρισμό, στην οικονομία εν γένει αλλά και στις ζωές μας. Λόγω του συνδυασμού ζέστης και ξηρασίας, προβλέπονται σημαντικές απώλειες γεωργικής παραγωγής που επιδεινώνονται από την περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού. Οι υψηλές θερμοκρασίες, η λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν χαμηλότερες αποδόσεις στις αγροτικές καλλιέργειες, μεγαλύτερη μεταβλητότητα των αποδόσεων και, μακροπρόθεσμα, μείωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων.
Στην έκθεσή της για την κλιματική αλλαγή, η Κομισιόν εκτιμά ότι η νότια Ευρώπη θα πληγεί περισσότερο. Ήδη σήμερα, οι ετήσιες ζημίες που προκαλούνται από ξηρασίες σε γεωργία, ενέργεια και ύδρευση υπολογίζονται σε περίπου 9 δισ. ευρώ. Αν η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί κατά 3°C, προβλέπεται ότι η συχνότητα των ξηρασιών θα διπλασιαστεί και οι ζημιές που οφείλονται στις ξηρασίες θα αυξηθούν, σε απόλυτες τιμές, σε 40 δισ. ευρώ ετησίως στην Ευρώπη, ενώ τις σοβαρότερες συνέπειες θα υποστούν οι περιοχές της Μεσογείου.
Οι πολιτικές αρχές, τόσο της κεντρικής κυβέρνησης όσο και της αυτοδιοίκησης, οφείλουν να χαράξουν νέες πολιτικές βασισμένες στη βιωσιμότητα, να αντισταθούν στις πιέσεις για άναρχη ανάπτυξη και να προασπίσουν το περιβάλλον. Εάν δεν ληφθούν εγκαίρως μέτρα για την προστασία του πλανήτη, τη μείωση των αερίων και την αναχαίτιση της κλιματικής αλλαγής, η μαύρη λίστα των πυρκαγιών και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων θα μεγαλώνει, μετατρέποντας τη Γη σε τόπο αφιλόξενο. Πρέπει να δράσουμε όλοι μαζί, ενθυμούμενοι το ινδιάνικο ρητό:
«Τον πλανήτη αυτό δεν τον κληρονομήσαμε από τους γονείς μας, τον δανειστήκαμε από τα παιδιά μας».
* Η Θεοδώρα Κουτεντάκη είναι δικηγόρος, απόφοιτη Νομικής Αθηνών και Πανεπιστημίου Οξφόρδης, νομική σύμβουλος του Metaxa Hospitality Group και ιδρύτρια του δικηγορικού γραφείου Investlaw.
