iphone app
android app
iphone app android app
Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017

ΣΚΑΚΙ


ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΗ*


Ο Σοβιετικός Κότοβ, εκτός από πολύ ισχυρός σκακιστής, υπήρξε και μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών της ΕΣΣΔ, καθώς επίσης και συγγραφέας διηγημάτων και θεατρικών έργων. Στο βιβλίο του "Πώς να γίνετε μεγάλος μετρ", ο σπουδαίος αυτός σκακιστής αναφέρεται διεξοδικά στην ομορφιά του σκακιού, δίνοντας παράλληλα έμφαση στο στοιχείο του αναπάντεχου που ενυπάρχει στο σκάκι.
Βέβαια, η αισθητική του παιχνιδιού δεν προσέχεται όσο ίσως θα έπρεπε από τους σκακιστές, οι οποίοι συχνά απορροφώνται από την αγωνιστική πλευρά του. Η αισθητική διάσταση αναδεικνύεται κυρίως από τους συνθέτες προβλημάτων και σπουδών, όπου η κομψότητα και η θεματική καθαρότητα παίζουν αποφασιστικό ρόλο. Έλεγε λοιπόν ο Κότοβ: «Οι σκακιστικοί συνδυασμοί είναι ιδιόμορφα δραματουργικά έργα, γεμάτα ένταση, αισθητικό περιεχόμενο, συναρπαστικές περιπέτειες... Η τέχνη του αναπάντεχου είναι μία από τις πιο βασικές στη δραματουργία και τη λογοτεχνία γενικά. Οι σκακιστικοί συνδυασμοί είναι από τη φύση τους αναπάντεχοι και ξαφνικοί, γιατί βασίζονται πάντα σε νέα αξιολόγηση των φαινομενικών αξιών...

Φιλανδική μάχη

Μία από τις πιο απρόσμενες κινήσεις που παίχτηκαν ποτέ σε παρτίδα είναι η εκπληκτική κίνηση του πύργου στην παρτίδα ανάμεσα στους Φιλανδούς σκακιστές Κόσκινεν και Κάζανεν. Στο σχεδιάγραμμα παίζουν τα μαύρα. Η θέση τους είναι εξαιρετική. Είναι μάλλον απίθανο να γλιτώσει το ματ ο λευκός βασιλιάς. Κι όμως ο τρόπος που νίκησαν τα μαύρα είναι φανταστικός. Η αναπάντεχη κίνηση του πύργου μάς αφήνει έκθαμβους.
Τα μαύρα έπαιξαν: 1...Ββ4+2 Αβ4 Πδ2. Θα μπορούσατε να φανταστείτε μία τέτοια κίνηση; Ο μαύρος πύργος τοποθετείται σε τετράγωνο, που το υποστηρίζουν πέντε (!!) εχθρικές δυνάμεις και αυτό αφού (τα μαύρα) έχουν δώσει προηγούμενα τη βασίλισσά τους! Κι όμως οποιαδήποτε από τις πέντε δυνάμεις πάρει τον πύργο ακολουθεί αναπόφευκτο ματ. Οι δύο λευκοί ίπποι και ο αξιωματικός δεν μπορούν να πάρουν τον πύργο, γιατί ακολουθεί το ματ με τον ίππο του γ2, η γραμμή του πύργου στο θ2 έχει κλείσει. Το πάρσιμο με τον πύργο κλείνει τη διαγώνιο της βασίλισσας και έτσι έχουμε 3... αβ4 + ματ. Μένει τώρα το πάρσιμο με τη βασίλισσα, 3 Βδ2. Τώρα όμως η λευκή βασίλισσα έχει υπέρμετρα καθήκοντα (είναι υπερφορτωμένη, όπως λέγεται σκακιστικά), διότι, κλείνοντας πάλι τη γραμμή του πύργου θ2, είναι αναγκασμένη να εκτελεί και τα καθήκοντα του πύργου: 3...Ιγ2+ 4 Βγ2 αβ4+ ματ».

Από τη ζωή...

Είναι σαφές ότι, όπως και στην περίπτωση της σύγχρονης Φυσικής, πίσω από τη φαινομενική παραδοξότητα υποκρύπτεται μία βαθύτερη λογική και ομορφιά, θεμελιωμένη πάνω στις αντικειμενικές σχέσεις των κομματιών. Το αναπάντεχο εκφράζει μια κρυφή σχέση μεταξύ τους, που γίνεται αποφασιστική απέναντι στις υπόλοιπες. Στο σκάκι αυτό καθορίζεται από τους κανόνες του παιχνιδιού, πρωτίστως το ματ, αλλά μήπως και η φύση δεν έχει τους δικούς της κανόνες;
Κατά τον Κότοβ, πολλά θέματα είναι παρμένα από τη ζωή και απαθανατισμένα από την τέχνη - όπως η σύγκρουση του μεγάλου με το μικρό, η πονηριά ενός φίγκαρο, οι μονομαχίες των ιπποτών κ.ο.κ. - και βρίσκουν το ανάλογό τους στο σκάκι.

Κλασική βαριάντα

Στο θεωρητικό μας άρθρο περνάμε σήμερα σε μία άλλη βαριάντα της ολλανδικής άμυνας, τη λεγόμενη κλασική βαριάντα. 1 δ4 ζ5 2 η3 Ιζ6 3 Αη2 ε6. Αυτή η προώθηση του πιονιού χαρακτηρίζει την κλασική βαριάντα, έτσι όπως παίχτηκε για πρώτη φορά πριν την έλευση του συστήματος Λένινγκραντ. 4γ4. Ο λευκός μπορεί να πραγματοποιήσει αυτή την προώθηση μετά την ανάπτυξη της πτέρυγας του βασιλιά. Τώρα ο μαύρος διαθέτει δύο κύριες προσεγγίσεις: Η ιδέα llyn-Zhenevsky προωθεί το πιόνι άμεσα ή ακολούθως.
Η ιδέα stonewall προώθησης του πιονιού δ5 άμεσα ή σε προσεχείς κινήσεις. Όταν επιλεγεί η πρώτη περίπτωση, γενικώς ο μαύρος αναπτύσσει πρωτίστως τον αξιωματικό στο ε7 και στη συνέχεια προωθεί στο δ6, ενώ όταν επιλεγεί η βαριάντα stonewall προτιμάται η προώθηση στο δ5, άμεσα ή μετά από 4... γ6, για να μπορεί να αναπτύξει τον αξιωματικό στο δ6.
Ως δευτερεύουσας σημασίας επιλογή αναφέρεται 4... Αβ4!; (ιδέα που ξαναβρίσκουμε επίσης στην καταλανική άμυνα, καθώς επίσης και στην ανατολικοϊνδική και την ινδική μπογκολιούμποφ, η οποία προδήλως δεν είναι διαθέσιμη όταν ο λευκός καθυστερήσει την προώθηση στο γ4) 5 Αε7, και αναφορικά με τις φυσιολογικές βαριάντες ο μαύρος ελπίζει να αποδείξει ότι ο λευκός αξιωματικός στέκει χειρότερα τοποθετημένος στο δ2 απ’ ό,τι στο γ1.
Πράγματι, ο αξιωματικός δεν μπορεί πια να αναπτυχθεί στο β2 ή στο α3, η βασίλισσα δεν υπερασπίζεται πλέον το δ4 και ο αξιωματικός στο δ2, με τη σειρά του, ενοχλείται από τον ίππο στο ε4. Πρέπει ωστόσο να λεχθεί ότι αυτές οι θεωρήσεις είναι πιθανώς πιο θεωρητικές από ουσιαστικές, δεδομένου ότι οι επιδόσεις του 4...Αβ4 + και 4...Αε7 δεν απέχουν πολύ.
Σύστημα llyin-Zhenevsky 1 δ4 ζ5 2 η3 Ιζ6 3Αη2 ε6 4 γ4 Αε7.
Τώρα όπως στη βαριάντα Λένινγκραντ, ο λευκός μπορεί να πραγματοποιήσει τις κινήσεις Ιγ3, Ιζ3,Ιθ3, και 0-0 με κάποια ελαστικότητα. Εδώ θα επιχειρήσουμε το άμεσο 5Ιγ3, αναφερόμενοι μόνο σε μια γραμμή ενδιαφέρουσα, στην οποία ο λευκός εκτρέπεται με την κίνηση 5 Ιζ3 0-0 6 0-0 δ6 (η χαρακτηριστική κίνηση του συστήματος llyin-Zhenevsky) 7β4!; Και τώρα η τυπική μανούβρα 7...Bε8 8 Aβ2 Βθ5, η οποία φαίνεται ελάχιστα αποτελεσματική μετά από 9 Ιβδ2 Ιβδ7 10 Βγ2 με την ιδέα ε4, όπου πιθανά για το μαύρο η καλύτερη κίνηση είναι 7...Ιε4!; 8 Αβ2 α5 9β5 α4!; Με όχι αποσαφηνισμένο παιχνίδι.

* Ο Γιάννης Μαρής είναι Fide μετρ, μέλος του Δ.Σ. της ΕΣΟ και σκακιστής του ΟΦΗ.


Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση