iphone app
android app
iphone app android app
Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου 2017

ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΛΑΦΑΣ


Τελευταίο αντίο στον κορυφαίο Έλληνα φωτογράφο Κώστα Μπαλάφα, ο οποίος την Κυριακή έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών, είπαν χθες συγγενείς και φίλοι στο νεκροταφείο του Χαλανδρίου. Ο Κώστας Μπαλάφας με το φακό του κατέγραψε επί έξι δεκαετίες - από το 1939 μέχρι και το 2000 - το μόχθο και τον αγώνα επιβίωσης στην ελληνική ύπαιθρο, την πορεία του ελληνικού στρατού προς το αλβανικό μέτωπο, την Κατοχή και τον αγώνα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο.
Στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου, μάλιστα, φιλοξενείται από τις 29 Σεπτεμβρίου έκθεση με φωτογραφίες που ο ίδιος είχε δωρίσει πριν από τρία χρόνια στο Μουσείο Μπενάκη. Πρόκειται για το μέρος του αρχείου του που είναι αφιερωμένο στο "Αντάρτικο στην Ήπειρο 1941-1944". Η έκθεση διοργανώνεται από το Δήμο Ηρακλείου και το Μουσείο Μπενάκη και θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό μέχρι και τις 29 του Οκτώβρη.

Ποιος ήταν

Ο Κώστας Μπαλάφας γεννήθηκε το 1920 στο ορεινό χωριό Κυψέλη της Άρτας από φτωχούς γονείς αγρότες, τον Γιώργο και την Αρχοντούλα. «Εκεί που», όπως έλεγε ο ίδιος, «οι άνθρωποι παιδεύονται να επιβιώσουν, οργώνοντας την άγονη γη, λες και στύβουν με τα χέρια τους γυμνά το ξερό χώμα και το ποτίζουν με ιδρώτα ώσπου να δώσει καρπούς...».
Σε ηλικία μόλις 11 ετών βρέθηκε στην Αθήνα και ρίχτηκε στη βιοπάλη. Τα παιδικά του βιώματα έμειναν βαθιά χαραγμένα στη μνήμη του με την παραμικρή λεπτομέρεια: «Απ' το χωριό μου κατέβηκα πρώτα στην Άρτα. Εκεί ο πατέρας μου, για να μη με στείλει μόνο στην Αθήνα, με παρέδωσε σ' ένα γνωστό μας δάσκαλο να με συνοδεύσει. Παράκληση του πατέρα μου ήταν να με βοηθήσει ώσπου να βρω στην πλατεία Κουμουνδούρου την ταβέρνα ενός συγχωριανού μας, που ήταν θαυμάσιος άνθρωπος και καλός πατριώτης. Σ' αυτόν έβρισκαν απάγκιο πολλά χωριατόπαιδα απ' την Ήπειρο, που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Εκτός από ένα πιάτο φαγητό που τους έδινε, φρόντιζε να τους βρίσκει και δουλειά».
Η πρώτη επαφή του με τη φωτογραφία και τη φωτογραφική μηχανή, όπως έλεγε ο ίδιος, ήταν στα 13 του χρόνια. Είχαν έρθει κάτι συγγενείς του αφεντικού απ' την Αμερική και αυτός, για να τους ευχαριστήσει, θέλησε να τους δείξει τα αξιοθέατα της Αττικής και τους πήγε κάποια μέρα στην Πάρνηθα. Μαζί τους οι ξένοι είχαν μια μικρή φωτογραφική μηχανή "Μπράουν" της "Κόντακ", απλή και εύκολη στο χειρισμό, για να φωτογραφηθούν. Κάποιος έπρεπε να κρατάει τη μηχανή για να τραβήξει τις οικογενειακές τους φωτογραφίες και αναγκάστηκε ο μαγαζάτορας να πάρει και το νεαρό υπάλληλό του μαζί γι' αυτή τη δουλειά.

Η πρώτη του μηχανή

«Όταν κατάλαβα ότι αυτό το μηχάνημα που κρατούσα στα χέρια μου μπορεί να αποτυπώσει σε εικόνα πάνω σε χαρτί ό,τι έχω ζωντανό μπροστά μου, μαγεύτηκα...», έλεγε. Η πρωτόγνωρη εμπειρία εκείνης της ημέρας τον σημάδεψε: Η απόκτηση μιας δικής του φωτογραφικής μηχανής έγινε, για τον έφηβο Κώστα Μπαλάφα, όνειρο μιας ολόκληρης ζωής. Όταν σπούδαζε στα Ιωάννινα, κατάφερε ν' αγοράσει μια "Τζούνιορ Κόντακ", πουλώντας και το ρολόι του για να συμπληρώσει το ποσό.
Την εποχή που βρισκόταν στην Ιταλία αντικατέστησε τη μηχανή του με μία "Ρομπότ". Έγινε φίλος με κάποιον υπάλληλο ενός γειτονικού φωτογραφείου, καθόταν δίπλα του και έτσι έμαθε και την τέχνη του σκοτεινού θαλάμου. Με αυτή τη μηχανή, ο νεαρός τότε φωτογράφος θα απαθανάτιζε την πορεία του ελληνικού στρατού προς το αλβανικό μέτωπο, την Κατοχή και τον ένοπλο αγώνα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο. Το παράτολμο του χαρακτήρα και των πράξεών του αποδείχτηκε περίτρανα, όταν "αιχμαλώτιζε" στο φακό φοβερά εγκλήματα και σκηνές μπροστά στους Ιταλογερμανούς κατακτητές, με κίνδυνο την άμεση εκτέλεσή του με συνοπτικές διαδικασίες, ή φωτογραφίζοντας τους διπλανούς συμπολεμιστές του την ώρα της μάχης.

Β
ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΑΡΧΕΙΟ
Δωρεά στο Μουσείο Μπενάκη

Πριν από τρία χρόνια ο Κώστας Μπαλάφας δώρισε στο Μουσείο Μπενάκη 15.000 ασπρόμαυρα αρνητικά και 60 κινηματογραφικές ταινίες μικρού μήκους, στις οποίες κατέγραψε την καθημερινότητα σε ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα. «Ο Κώστας Μπαλάφας υπήρξε μια εμβληματική μορφή της ελληνικής φωτογραφίας. Το έργο του διατρέχει έξι ολόκληρες δεκαετίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και καταγράφει με συγκλονιστικό τρόπο το σκληρό, καθημερινό αγώνα των Ελλήνων για την επιβίωση, την ελευθερία και τη δημοκρατία. Η προσφορά του είναι τεράστια, του είμαστε όλοι ευγνώμονες. Τα θερμά μου συλλυπητήρια στους οικείους του», δήλωσε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος.

λεζ 1
Φωτογραφία του Κώστα Μπαλάφα "Όίκος Τυφλών Αθηνών 1973".

λεζ
Από την έκθεση με φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα που φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση