iphone app
android app
iphone app android app
Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου 2017

ΣΚΑΚΙ


ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΗ

Για τον Ηράκλειτο ο κόσμος είναι ταυτόχρονα ένα και πολλά ακριβώς, η διάσταση μεταξύ των αντιθέσεων... προκαλεί την ενότητα του όλου. Η σύγχρονη Φυσική πλησιάζει πάρα πολύ στη διδασκαλία του Ηράκλειτου. «Μήπως όμως αδικούμε ήδη το σκάκι ονομάζοντάς το "παιχνίδι"; Δεν είναι άραγε μία επιστήμη κι αυτό, μία τέχνη, κάτι μετέωρο ανάμεσα στα δύο, ίσως... μία σύνθεση μοναδική που ενώνει όλα τα ζεύγη των αντιθέτων;».
Στ. Τσβάιχ
Ένας τίτλος που συνδέει το σκάκι με τις φυσικές επιστήμες ενδέχεται αρχικά να ξενίσει. Πραγματικά, τι κοινό μπορεί να υπάρχει ανάμεσα σε δύο τόσο διαφορετικά αντικείμενα, ώστε να γίνει δυνατή η σύγκρισή τους. Θα μπορούσε εύλογα να υποτεθεί ότι πρόκειται μόνο για μία πολύ μακρινή αναλογία ανάμεσα σε εξωτερικές πλευρές, όπως π.χ. ο διαλεκτικός τρόπος προόδου των φυσικών επιστημών και του σκακιού, μέσα από την εναλλαγή αντίθετων υποθέσεων έως την πραγματοποίηση της σύνθεσης.
Ο στενός παραλληλισμός ανάμεσα στην εξέλιξη της σκακιστικής θεωρίας και της νεότερης φυσικής γίνεται προφανής ακόμη και από μία σύγκριση των ημερομηνιών-σταθμών του κάθε πεδίου. Τα θεμέλια της σύγχρονης σκακιστικής θεωρίας μπήκαν στη δεκαετία του 1870 από τον Βίλχελμ Στάινιτς, τον πρώτο επίσημο παγκόσμιο πρωταθλητή, την ίδια περίπου εποχή που ο Μάξγουελ διατύπωνε τη θεωρία του ηλεκτρομαγνητισμού, με την οποία προετοιμάστηκε η επανάσταση στις φυσικές επιστήμες.
Η θεωρία του Στάινιτς εκλεπτύνθηκε και συστηματοποιήθηκε από το διάδοχό του Εμάνουελ Λάσκερ στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο Αϊνστάιν επεξεργαζόταν την ειδική θεωρία της σχετικότητας. Η άνοδος των υπερμοντέρνων στις αρχές της δεκαετίας του ’20 με τη γενική τους αμφισβήτηση, των ως τότε παραδεκτών αρχών, συμπίπτει χρονικά με τη διατύπωση της κβαντομηχανικής από τους Μπορ και Χάιζενμπεργκ, που άλλαξε ριζικά την αντίληψή μας για τον κόσμο.
Δεν είναι ακόμη αδιάφορο, εδώ, ότι ο Λάσκερ γνωριζόταν προσωπικά με τον Αϊνστάιν, αναγνωρισμένο πρωτεργάτη της σύγχρονης επιστημονικής επανάστασης. Ο Αϊνστάιν δεν ήταν ένας ιδιαίτερα ισχυρός σκακιστής, ενδιαφερόταν όμως ζωηρά για τις φιλοσοφικές πτυχές του παιχνιδιού και είχε σχετικές συζητήσεις με τον Λάσκερ. Αλλά ο τελευταίος ήταν επίσης πολύπλευρη φυσιογνωμία, μαθηματικός και φιλόσοφος, όπως μαθηματικός ξεκίνησε να σπουδάζει και ο Στάινιτς. Μέσα από αυτό το υπόβαθρο και την αναλυτική πρόοδο που επέφεραν αργότερα ο Καπαμπλάνκα και ο Αλιέχιν προετοιμάστηκε η έλευση της Σοβιετικής Σχολής, καθοριστικής στην εξέλιξη του πνευματικού αθλήματος τον 20ό αιώνα, που συνδέει στέρεα το σκάκι με τη διαλεκτική λογική.
Θα δούμε λοιπόν ότι από όλους τους επιστημονικούς κλάδους η σκακιστική θεωρία συνδέεται περισσότερο με τη σχετικότητα και την κβαντομηχανική. Ωστόσο, στη συνέχεια θα αναπτύξουμε με λίγα λόγια πώς έγινε το ξεπέρασμα, η υπέρβαση ακριβέστερα, του προηγούμενου σταδίου της κλασικής φυσικής από τις σύγχρονες θεωρίες.
Στη συνέχεια της περιπλάνησής μας από το εξαιρετικό πόνημα του Λεβ Πολουγκαγέφσκι «Προπαρασκευή ενός γκραν μάστερ» θα δούμε σήμερα την αντιπαράθεση του συγγραφέα με τον Furman. Αλλά ας αφήσουμε τον ίδιο τον Πολουγκαγέφσκι να μας μιλήσει για το θέμα....
«Η παρτίδα μου με τον Furman έγινε στο πρωτάθλημα ομάδων της Σοβιετικής Ένωσης στο Ροστόβ, επί του ποταμού Δον, το 1971. Έπαιζα με την "Lokomotiv" και ο Furman για την ομάδα του Στρατού.
ΛΕΥΚΑ: Πολουγκαγέφσκι
ΜΑΥΡΑ:Φούρμαν
Αγγλικό άνοιγμα
1γ4 γ5 2 Ιζ3 Ιζ6 3 Ιγ3 δ5 4 γδ5 Ιδ5 5 η3 η6. Η κίνησή μου 6 Ββ3!; ήταν έκπληξη για τον αντίπαλό μου, ο οποίος απάντησε 6... Ιβ4. Συνεχίζοντας 7 Ιε4 β6 8 Αη2 Αε6 9 Βγ3 ζ6 10 α3 Ιδ5 11 Βγ2 Ιδ7 12 δ4 Πγ8 13 0-0, ο λευκός πέτυχε μια υποσχόμενη θέση και θριάμβευσε στην εξέλιξη της μάχης. Δύο μήνες αργότερα, προέκυψε η ίδια θέση μέχρι την πέμπτη κίνηση, δηλαδή 1 γ4 γ5 2 Ιζ3 Ιζ6 3 Ιγ3 δ5 4 γδ5 Ιδ5 5 η3 η6. Όπως θυμάμαι πριν από την 6η μου κίνηση, ως λευκός βεβαίως, καλοσκέφτηκα αν πρέπει να κάνω την επιδοκιμασθείσα, στην πράξη, κίνηση 6 Ββ3.
Το κοινό αίσθημα και ένα είδος ενστίκτου αυτοπροστασίας μού υπέδειξε ή ακόμα μου ζήτησε να αποφύγω τους μπελάδες και να παίξω την παλαιά κίνηση 6 Αη2. Αλλά πρωτευόντως, έχοντας συνηθίσει να εμπιστεύομαι την ανάλυσή μου και δευτερευόντως δεν έλαβα καθόλου υπ’ όψιν μου τη δυνατότητα μιας βεντέτας εκ μέρους του Μπονστάιν. Ένας άλλος λόγος πιθανόν ήταν η απλή περιέργεια: τι θα μπορούσε να έχει προετοιμάσει ο αντίπαλός μου σε αυτή τη βαριάντα;
Όπως και να είναι, τα γεγονότα αναπτύχθηκαν με την ταχύτητα του φωτός 6 Ββ3 Ιβ4 7 Ιε4. Τι συμβαίνει; Σίγουρα ο Μπονστάιν δεν ακολουθεί τα βήματα του Φούρμαν, αυτό ήταν το μόνο που είχα το χρόνο να σκεφτώ προτού ο Μπροστάιν με την επόμενη κίνησή του δείξει τις προθέσεις του.
7... Αη7!; Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο! Μία τυπική θυσία πιονιού του Μπρονστάιν. Παρόλο που μπορεί να φανεί παράδοξο, αυτή τη στιγμή άρχισα να σκέφτομαι όχι πάνω στη θέση, ούτε στα προβλήματα της παρτίδας, αλλά σχετικά με την περίφημη συνάντηση Μπρονστάιν-Κέρες στο τέλος του Τουρνουά των Υποψηφίων του 1950.
Ένα διαφορετικό εντελώς άνοιγμα, μια διαφορετική, ως προς τον τύπο θέση, και διαφορετικά χρώματα, αλλά τόσο κοντά στην παρτίδα που είχα μπροστά μου, από την άποψη την ψυχολογική όσο και το είδος της μάχης. Και τότε και τώρα ο Μπρονστάιν ήταν ευχαριστημένος με τη θυσία ενός πιονιού για την πρωτοβουλία, βάζοντας τον αντίπαλό του στη θέση του αμυνομένου».
ΛΥΣΗ: 16... Iζ3+!17ηζ3 Βε3+18 Ρη2 Αθ3+!19 ΡΘ3 19... Βζ3+20 Ιη3 Βη4+21Ρη2 ζη3 22 ε2 22... Πζ2+! 0-1.


Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση