iphone app
android app
iphone app android app
Τετάρτη 24 Ιανουαρίου 2018
Αριστερά

Η Αριστερά στο νέο κόσμο…


Ημερομηνία δημοσίευσης:
Τελευταία ενημέρωση:

Η κρίση δημιούργησε νέα δεδομένα στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Και αυτό, σίγουρα, δεν ισχύει μόνο για την περίπτωση της Ελλάδας. Οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης ήταν εμφανείς σε όλους τους πολίτες. Ανεργία, ύφεση, πληθωρισμός  και έλλειψη ρευστότητας χαρακτήριζαν το κοινωνικό- οικονομικό τοπίο. Από την άλλη, πολιτικά κόμματα που είχαν κυριαρχήσει στην πολιτική σκακιέρα προ κρίσης, πλέον βρίσκονται σε κατάσταση είτε θανάτου είτε «πολιτικού βρυκολακιάσματος».

Στην προσπάθειά μου να γίνω πιο κατανοητός ως προς το δεύτερο όρο, αρκεί να κάνω μια σύντομη αναφορά στο Κίνημα Αλλαγής. Το Κίνημα Αλλαγής δεν είναι τίποτα άλλο από ένα βρυκολάκιασμα ή εάν προτιμάτε μια νεκρανάσταση του ΠΑΣΟΚ. Η μεγάλη αυτή κοινωνική παράταξη βίωσε την πολιτική απαξίωση και όταν πλέον ήταν αδύναμη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της επόμενης μέρας, μετονομάστηκε σε Δημοκρατική Συμπαράταξη. Βλέποντας, η κ. Γεννηματά την δημοσκοπική στασιμότητα του κόμματός της, επένδυσε σ' ένα νέο και διαφορετικό όνομα με τη πολιτική σύμπραξη του Ποταμιού, ΚΙΔΗΣΟ και άλλων μικρότερων πολιτικών σχηματισμών. Όλοι αυτοί οι πολιτικοί σχηματισμοί είναι απόγονοι του ΠΑΣΟΚ και ουσιαστικά η νέα προσπάθεια, όπως επιχειρείται στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς,  καταδεικνύει μια στρατηγική της προέδρου να φέρει ξανά στην παράταξη φίλους του κινήματος. Διαφορετικό όνομα, διαφορετικά επικοινωνιακά τεχνάσματα δίχως νόημα και ουσία.

Σχεδόν ίδια είναι η περίπτωση των Σοσιαλιστών της Γαλλίας. Βέβαια, τα κίνητρα και οι λόγοι «πολιτικής νεκρανάστασης» διαφέρουν σημαντικά.

Ένα άλλο φαινόμενο, που παρατηρήθηκε στην εποχή της κρίσης, είναι η ανάσταση των ακροδεξιών κομμάτων. Πριν την έναρξη της κρίσης, θεωρούσαμε γραφικό ή επικίνδυνο εκείνο που θα στήριζε ακροδεξιό πολιτικό κόμμα ή κίνημα. Υποστηρίζαμε πως η Ακροδεξιά εκπροσωπείται από κάποιους γραφικούς που επιθυμούν στην εποχή των φιλελεύθερων κοινωνιών να διαδραματίσουν το ρόλο ενός φασίστα ρήτορα.

Σε κάθε περίπτωση, τα περισσότερα «πολιτικά θύματα» προέρχονταν κυρίως από την Αριστερά. Η Αριστερά βρέθηκε στο επίκεντρο εξαιτίας της στάσης της. Δικαιολογημένα. Η Αριστερά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αρκέστηκε σ' ένα ρόλο αντιπολίτευσης. Της άρεσε να προβάλλει με ευκολία το ηθικό της πλεονέκτημα και να επινοεί αντιπάλους. Η ρητορική και η επιχειρηματολογία της στηρίχθηκε είτε στη μαρξιστική παράδοση είτε σε μια γενικόλογη κριτική της Δεξιάς ως κοινωνικο-οικονομικό σύστημα. Η Αριστερά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 δεν ενδιαφέρθηκε να ανασυγκροτηθεί, να πιστέψει στις «παραγωγικές δυνάμεις της νέας εποχής» και κυρίως να αντικρίσει με ρεαλισμό τη νέα πραγματικότητα.

Σε αντίθεση με την Αριστερά, η Δεξιά ανασυγκροτήθηκε. Απέβαλε από πάνω της το ιδεολογικό φορτίο του συντηρητισμού και μετακινήθηκε σταδιακά προς το Κέντρο. Αυτοπροσδιορίστηκε ως φιλελεύθερο κοινωνικο-οικονομικό σύστημα  και υποστήριξε τις ιδιωτικοποιήσεις, την επιχειρηματικότητα και τα τραπεζικά συμφέροντα.

Η κρίση του 2007 έδωσε το σύνθημα στην Αριστερά να επαναπροσδιορίσει το ρόλο της. Και, πράγματι, δεξιές κυβερνήσεις υποχώρησαν και αναδείχθηκαν κυβερνήσεις από κόμματα της Αριστεράς. Βέβαια και οι προεκλογικές του εξαγγελίες  όσο και οι κυβερνητικές τους πολιτικές ήταν ένα μείγμα άκρατου λαϊκισμού και μιας προσπάθειας απομυθοποίησης της Δεξιάς.

Η Αριστερά δεν είχε ούτε πρόγραμμα ούτε βουλευτικό δυναμικό αλλά ούτε και προσήλωση σε κάποιες σταθερές. Τουλάχιστον αυτό αποδείχθηκε και δυστυχώς η αυτοκριτική ήταν απούσα.

Το αποτέλεσμα είναι οφθαλμοφανές. Ζούμε το 2018, περίοδο που η Ευρώπη αρχίζει να ανακάμπτει και πλέον δεξιές κυβερνήσεις οικοδομούν το νέο κόσμο της μετα-κρίσης εποχής. Το κοινωνικό κράτος τσεκουρώνεται, ενώ η μεσαία αστική τάξη δείχνει σημάδια εξαφάνισης. Και, όμως, ο νέος κόσμος δεν είναι φωτεινός αλλά ζωγραφισμένος με μελανά χρώματα όσον αφορά την κοινωνία.  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αριστερά καλείται να βρει το ρόλο της.

Η Αριστερά οφείλει να προβεί σε ανασύνταξη των ιδεολογικών της δυνάμεων και να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Οφείλει να μετριάσει τις δυνάμεις της αγοράς και να αγωνιστεί ξανά για τα κεκτημένα της τα οποία έχει απωλέσει. Προϋπόθεση βέβαια συνιστά η γόνιμη αυτοκριτική. Μόνο έτσι η Αριστερά μπορεί να δει με αισιοδοξία την επόμενη μέρα. Μόνο όταν αποβάλλει τον παραμορφωμένο ιδεοληπτικό της χαρακτήρα.

Ο Νίκος Κοσμαδάκης είναι πολιτικός επιστήμονας ([email protected])

Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση