iphone app
android app
iphone app android app
Πέμπτη 25 Μαΐου 2017
ΒΟΤΑΝΑ - ΕΡΕΥΝΑ

Το "φαρμακείο" της κρητικής γης


Ημερομηνία δημοσίευσης:
Τελευταία ενημέρωση:

Απέναντι στα «σύγχρονα» γκότζι μπέρι, cranberries,το ιπποφαές ,τη βρώμη και το λιναρόσπορο , τα μοντέρνα δηλαδή super foods η Κρήτη έχει να αντιτάξει τις δικές της υπερ-τροφές. Σχεδόν άγνωστες στους περισσότερους Κρητικούς έχουν όμως θαυματουργές ιδιότητες  -από αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή δράση μέχρι τεράστια διατροφική αξία-  οι οποίες μάλιστα προκύπτουν από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Αντωνία Ψαρουδάκη ,ενταταλμένη διδάσκουσα του  Τμήματος Διατροφής και Διαιτολογίας του ΤΕΙ Κρήτης στη Σητεία.

Πρόκειται για  το λαθούρι - φάβα Σαντορίνης, το νερατζούνι- γερατζούνι ή περατζούνι όπως είναι γνωστό στην Κρήτη  και  την κοπανίδα- σανταλίδα. Ακόμη και τώρα χρησιμοποιούνται ως εξαιρετική τροφή, χορτονομή και χλωρή λίπανση , ενώ πρόσφατα έχουν προταθεί για χρήση στην βιομηχανία τροφίμων καθώς περιέχουν πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας. Μάλιστα θεωρείται ότι έχουν την ίδια θρεπτική αξία που έχουν τα όσπρια και αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

Οι περιγραφές των ειδικών εντυπωσιάζουν ως προς την θαυματουργή τροφή ,τα είδη που άλλοτε καλλιεργούνταν συστηματικά αλλά σήμερα καταλήγουν σε όλο και λιγότερο στα  τραπέζια Κρητικών και αποτελούν τα ξεχασμένα ψυχανθή (μεγάλη υποοικογένεια φυτών) της διατροφής μας.  Και όχι μόνο…

Η κρητική φύση κρύβει ένα δικό της «φαρμακείο» το οποίο έχει θεραπευτική δράση και με τη «βούλα» των επιστημόνων.


ΦΥΣΙΚΟ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΣ!


Κοπανίδα- Σανταλίδα ( LotusTetragonolobus)

Οι νεαροί χέδρωπες της κοπανίδας ή σανταλίδας ή σαντραλίδας (στην Μεσσαρά αναφέρεται σαν «ωραία κόρη») τρώγονται σαν σαλάτα με ξύδι και λάδι αφού βραστούν λίγο. Επίσης χρησιμοποιούνται στο σφουγγάτο (αυγά ομελέτα με νεαρούς χέδρωπες (καρπούς ). Από τους παλαιότερους συστήνονταν σαν αντιφλεγμονώδες , αντιπαρασιτικό και αντιμικροβιακό (βρασμένα φύλλα και καρποί) ενώ  με το αφέψημα γίνονταν και επιθέματα καθώς και πλύσεις . Θεωρείτο δε ,ότι «καθάριζε» και το αίμα των παιδιών.

Η σύγχρονη ιατρική έρχεται να επιβεβαιώσει ότι οι φουκολεκτιίνες( L-Fucose (6-deoxy-L-galactose) )που έχουν απομονωθεί  στην κοπανίδα ονομάζονται και αντίγενα του Lewis (επειδή βρίσκονται και στις ανθρώπινες ομάδες αίματος) (Piskarev et al. 2003. Επίσης, εκχύλισμα των φρέσκων λοβών παρουσιάζει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και ανασχετική δράση στην επίδραση ελευθέρων ριζών στην καταστροφή του DNA και στις επικίνδυνες μεταλλάξεις, παρουσιάζοντας χημιοπροστατευτική ικανότητα (Spanou et al. 2007).


Πανάκριβα στο εξωτερικό!

Μάλιστα οι σπόροι της κοπανίδας πωλούνται πανάκριβα στο εξωτερικό και κάνουν «θραύση» στις ξένες αγορές αφού πλέον και οι Ευρωπαίοι έχουν αντιληφθεί τις εντυπωσιακές της ιδιότητες .  Πάντως οι σύγχρονοι Κρητικοί μοιάζουν να την αγνοούν αφού δεν μπαίνει πλέον και τόσο συχνά στη διατροφή τους.


ΠΛΟΥΣΙΟ ΣΕ ΠΡΩΤΕΪΝΗ


Λαθούρι - φάβα Σαντορίνης ( Lathyrus clymenum)

Χρησιμοποιούνταν μαζί με άλλα λαθούρια για την παρασκευή της φάβας ως και μετά τον πόλεμο. Είναι το είδος από το οποίο παρασκευάζεται η ονομαστή φάβα Σαντορίνης. Οι καρποί έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη (22,4%)(Pastor-Cavada et al 2010) με υψηλό χημικό «σκορ» και μεγάλη πεπτικότητα. Συγκρινόμενη με την σόγια έχει καλυτέρα χαρακτηριστικά και θεωρείται ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί απομονωμένη στην βιομηχανία τροφίμων. Είναι το είδος από το οποίο προέρχεται η ονομαστή φάβα Σαντορίνης η οποία πωλείται στις μέρες μας σε τριπλάσια τιμή από τα άλλα λαθούρια.


ΠΛΟΥΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ

http://www.neakriti.gr/NewsASSET/neakriti-news-image.aspx?Doc=1312396"/a>">


Νερατζούνι, γερατζούνι ή περατζούνι ( Lotus edulis)

Ήταν η χαρά των παιδιών την άνοιξη στις δεκαετίες μέχρι το 1960 όταν το κατανάλωναν ωμό στους αγρούς της Σητείας και μοιάζει με μικρό φασόλι. Στα λιόφυτα και στα αμπέλια φύτρωναν δίνοντας πλούσια αζωτούχα λίπανση χωρίς έξοδα με αβαθές ριζικό σύστημα χωρίς να ανταγωνίζεται σε νερό τις καλλιέργειες.


Προβάλλονται σαν προϊόντα για γκουρμέ δημιουργίες

Σύμφωνα με την κα Ψαρουδάκη  «Η γαστρονομική  αξία  των ειδών αποδεικνύεται από την χρήση τους στην διατροφή των κατοίκων της Σητείας ακόμα και σήμερα αλλά και από την πώληση σπόρων τους στο διαδίκτυο όπου προβάλλονται σαν προϊόντα για γκουρμέ δημιουργίες. Τα είδη Lathyrus δεν καλλιεργούνται πλέον στην ανατολική Κρήτη ούτε συλλέγονται για διατροφικούς λόγους. Επίσης δεν υποβοηθείται η καλλιέργεια τους με σκοπό την χλωρή λίπανση και την χορτονομή όπως μερικές δεκαετίες πριν»


Να συνεχίσει η καλλιέργεια

Ωστόσο η προσπάθεια πλέον επικεντρώνεται στο να γίνουν γνωστά τα ψυχανθή στους Κρητικούς και κυρίως τους καλλιεργητές. Η ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με αυτά τα είδη έχει ξεκινήσει, καθώς στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών βρίσκεται σε εξέλιξη πειραματική διαδικασία από τις κυρίες Παπαστυλιανού  και Ψαρουδάκη, η οποία σκοπό έχει την δημιουργία- μέσω της αξιολόγησης των αγρονομικών χαρακτηριστικών- πρωτοκόλλου καλλιέργειας για κάποια είδη, ώστε η γνώση να μπορεί χρησιμοποιηθεί άμεσα από τους επαγγελματίες αγρότες.

Όπως σημειώνει η γεωπόνος φυτικής παραγωγής κα Ψαρουδάκη  «Η ενημέρωση των αγροτών για την αξία τους σαν λίπασμα, πιστεύουμε ότι θα κινήσει το ενδιαφέρον των πολλών καλλιεργητών βιολογικού ελαιολάδου, οι οποίοι χρησιμοποιώντας τα αυτοφυή λαθούρια στους ελαιώνες θα έχουν μια πλούσια πηγή αζώτου, χωρίς κόστος, ακολουθώντας τους κανόνες της ορθής γεωργικής πρακτικής .

Το βέβαιο είναι ότι η φύση διαθέτει ένα δικό της «φαρμακείο» το οποίο μπορούν να εκμεταλλευτούν οι Κρητικοί αλλά και είδη με πλούσια διατροφική αξία αλλά τους γυρίζουν την πλάτη…

Ρεπορτάζ : Φιλία Σαριδάκη

Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση