iphone app
android app
iphone app android app
Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017
ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ

Πόσο μας στοίχησε ο κύριος Βαρουφάκης


Ημερομηνία δημοσίευσης:
Τελευταία ενημέρωση:

Σαν... σίφουνας μπήκε στη ζωή των Ελλήνων αλλά και των Ευρωπαίων ένας τύπος που μέχρι τότε ήταν γνωστός ως "ρηξικέλευθος οικονομολόγος" και ως "γκουρού της θεωρίας των παιγνίων". Ναι, μιλάμε για τον Γιάνη Βαρουφάκη, τον "ποπ σταρ" της σύγχρονης πολιτικής σκηνής της Ευρώπης, ή αλλιώς "τον πιο ακριβό υπουργό Οικονομικών στην ιστορία", όπως πρόλαβε κιόλας να χαρακτηριστεί μετά από μια υπουργική πορεία μόλις λίγων μηνών.

Ποιος είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης; Το βιογραφικό του είναι "βαρύ", όπως μπορείτε να διαπιστώσετε εύκολα με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο. Έχει "πάκο" τα ακαδημαϊκά διαπιστευτήρια, έχει διδάξει σε μεγάλα και σημαίνοντα ακαδημαϊκά ιδρύματα, έχει να παρουσιάσει εξαιρετικό έργο σε επίπεδο δημοσιεύσεων.

Αυτά σε ακαδημαϊκό επίπεδο. Γενικώς, δεν είναι σύνηθες να δίνονται τα κλειδιά μιας οικονομίας σε "χαρισματικούς" οικονομολόγους. Ουδείς από τους σπουδαίους οικονομολόγους της εποχής μας έχει θητεύσει σε κυβερνητικές θέσεις. Η πορεία του Γιάνη Βαρουφάκη στο θώκο του "τσάρου" της ελληνικής οικονομίας μάς δείχνει εν πολλοίς και το "γιατί" δεν προτιμούνται επιτυχημένοι οικονομολόγοι για κυβερνητικές θέσεις.


Ο ρόλος του Γιάνη Βαρουφάκη

Η πρώτη "επαφή" του Γιάνη Βαρουφάκη με την πολιτική ήταν όταν ανέλαβε σύμβουλος του Γιώργου Παπανδρέου. Με τον ΓΑΠ συγκρούστηκε ήδη πριν ακόμη η Ελλάδα εισέλθει σε καθεστώς μνημονίων και απομακρύνθηκε. Έκτοτε άρχισε το "φλερτ" του με το "αντιμνημονιακό στρατόπεδο", που κατέληξε στη σύνδεση του πολιτικού του μέλλοντος με τον Αλέξη Τσίπρα.

Η σχέση αυτή κατέληξε αρχικά στη συμπερίληψη του οικονομολόγου στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ (εξελέγη... πανηγυρικά, χάρη στη φήμη που είχε αποκτήσει) και στη συνέχεια στην υπουργοποίησή του και στην ανάληψη της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές.

Πολλά έχουν ειπωθεί για το ρόλο του πρώην ΥΠ.ΟΙΚ. και πώς χειρίστηκε την κατάσταση που οδήγησε στην καταστροφική πορεία του τελευταίου πενταμήνου. Για κάποιους "οδηγός" του Βαρουφάκη ήταν ο ναρκισσισμός του (αναμφισβήτητη η ύπαρξή του, βεβαίως) ή η αυταρέσκειά του (επίσης υπαρκτή). Και πίστεψαν ότι ο λόγος που "δυναμίτιζε" τις συνομιλίες με τους Ευρωπαίους, που διατηρούσε μια γενικά εριστική στάση, που προσπαθούσε να... δασκαλέψει τους ξένους ΥΠ.ΟΙΚ. στα Eurogroup, εκνευρίζοντας τελικά τους πάντες, ήταν αυτοί οι παράγοντες.

Ωστόσο, τα στοιχεία μάς λένε ότι εδώ υπάρχουν πολύ περισσότερο από έναν απλώς "καβαλημένο" οικονομολόγο, που αποφάσισε να "παίξει" με τις τύχες 11 εκατομμυρίων Ελλήνων απλώς... επειδή μπορούσε.

Στη συνέχεια του κειμένου θα διαβάσετε πολλά που δείχνουν ότι οι επιλογές Βαρουφάκη δεν προέκυψαν... εκ του μηδενός σήμερα, αλλά δείχνουν μια συνέπεια (στο μέτρο του δυνατού, καθώς ο Βαρουφάκης έχει κάνει... επιστήμη τις αλληλοαναιρούμενες και αντικρουόμενες δηλώσεις) σε αυτού του είδους τις απόψεις και θέσεις.

Παράλληλα, οι διασυνδέσεις του κ. Βαρουφάκη με διεθνείς οικονομικούς παράγοντες και "περίεργα" θινκ-τανκ, καθώς και ορισμένες επιλογές του (λ.χ. Παναρίτη, την οποία υπερασπίσθηκε σθεναρά... έως την ύστατη ώρα, Θεοχαράκης), όλα αυτά υποδεικνύουν ότι κάτω από την επιφάνεια υπάρχουν πολύ περισσότερα από απλώς έναν τύπο που κάνει "σόου".


Αυτοπροσδιορισμοί και πραγματικότητα

Ο Γιάνης Βαρουφάκης αυτοπροσδιορίζεται ως «φιλελεύθερος μαρξιστής». Είναι ίσως χαρακτηριστικό της ναρκισσιστικής προσωπικότητάς του και του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα πράγματα, το ότι προσπαθεί να "συμφιλιώσει" στο πρόσωπό του τις δύο βασικότερες (και διαμετρικά αντίθετες) τάσεις της οικονομικής σκέψης των τελευταίων 150 χρόνων.

Στην πραγματικότητα βεβαίως ούτε φιλελεύθερος είναι, ούτε (πολύ περισσότερο) μαρξιστής. Είναι... βαρουφακικός, αν μη τι άλλο.

Οι πιο αριστεροί εντός του ΣΥΡΙΖΑ, τα μέλη της "Αριστερής Πλατφόρμας", της ΚΟΕ, της ΔΕΑ και άλλων παρόμοιων συνιστωσών, ουδέποτε θεώρησαν τον Βαρουφάκη κοντά στις θέσεις τους (πολλώ δε μάλλον "δικό τους"), όμως εσχάτως, με τις επιλογές Βαρουφάκη για "ρήξη" και με τη ρητορική του περί αλλαγής νομίσματος, έχει αρχίσει να βρίσκει ώτα ευήκοα σε αυτήν την τάση. Περιμένουμε να δούμε πού... θα καταλήξει αυτό το "φλερτ".


Το χρονικό των δηλώσεων: Ο γκουρού της χρεωκοπίας

Ο Γιάνης Βαρουφάκης μετά την απομάκρυνσή του από το περιβάλλον του Γιώργου Παπανδρέου απέκτησε μια φήμη ως "οικονομικός γκουρού". Ήταν η πρώτη εποχή των μνημονίων, όταν διάφοροι οικονομολόγοι και θεωρητικοί προσπαθούσαν να εξηγήσουν τα ανεξήγητα και να δημιουργήσουν εναλλακτικά μοντέλα γι' αυτά που συνέβαιναν.

Πολλοί προσπάθησαν, αλλά μόνο δύο κατάφεραν να γίνουν "αστέρες" της εγχώριας οικονομικοπολιτικής σκηνής μέσω των παρεμβάσεών τους: ο Καζάκης και ο Βαρουφάκης. Και οι δύο προέβλεπαν "λιμούς, σεισμούς και καταποντισμούς", και υπόσχονταν περισσότερο ή λιγότερο "ανώδυνες" λύσεις, κάτι που τους εξασφάλισε δημοφιλία και ευρύ ακροατήριο.

Ωστόσο, ο Γιάνης Βαρουφάκης έχει μια ιδιαιτερότητα. Ήταν από τους πρώτους που μίλησε ανοιχτά υπέρ της χρεωκοπίας.

Ας δούμε ένα απάνθισμα από τις σχετικές δηλώσεις του, παλαιότερα:

Χρεωκοπία... τώρα: «Για μέρες τώρα βαραίνουμε τις ψυχές μας με μια μόνιμη αγωνία: Θα χρεωκοπήσει το κράτος μας; Ε, λοιπόν, ήρθε η ώρα να αγκαλιάσουμε αυτό που φοβόμαστε. Αν οι φίλοι μας οι Γερμανοί δεν έχουν πρόβλημα να χρεωκοπήσουμε, καιρός είναι να το κάνουμε. Χωρίς δεύτερη κουβέντα. Όχι ως διαπραγματευτική μπλόφα και ούτε μόνο γιατί το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί είναι να χρεωκοπήσουμε σε ένα χρόνο, αλλά επειδή ήρθε η ώρα να στρέψουμε το βλέμμα στην αισιόδοξη πλευρά της χρεωκοπίας» (άρθρο του 2010).

Επιθυμητή και αναπόφευκτη: Σε άλλη ανάρτησή του είχε υποστηρίξει: «Κάποιες φορές ο κόμπος φτάνει τόσο κοντά στο χτένι, που απαιτεί καθαρές κουβέντες: Η "πτώχευση" του ελληνικού Δημοσίου, έτσι όπως βαίνουν τα πράγματα, είναι επιθυμητή επειδή είναι αναπόφευκτη. Δεν πρέπει να μας φοβίζει η προοπτική της άμεσης "πτώχευσης". Όχι επειδή είναι ανώδυνη, αλλά επειδή είναι πολύ καλύτερη από μια "πτώχευση" σε δύο χρόνια. Καταρχήν, ένα κράτος ποτέ δεν πτωχεύει όπως πτωχεύει μια επιχείρηση που κλείνει και χάνεται διά παντός στην ιστορική λήθη».

Χρεωκοπία εντός ευρώ: Σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CNBC το Φεβρουάριο του 2012, ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε προτείνει εκ νέου να προχωρήσει άμεσα η Ελλάδα σε κήρυξη χρεωκοπίας. «Η Ελλάδα θα πρέπει να χρεωκοπήσει αμέσως, χωρίς να γίνει καμία συζήτηση για αποχώρηση από την ευρωζώνη».

Ως υπουργός... καταστροφέας: «Θα καταστρέψω τη βάση πάνω στην οποία έχει κατασκευαστεί ένα σύστημα, ένα δίκτυο που ρουφάει άγρια την οικονομική δύναμη από όλους τους άλλους στην κοινωνία», δήλωσε μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στο βρετανικό Channel 4.

Δεν μπορείς... να βγεις: Τέλος, σε συνέντευξή του ως υπουργός στο CNN σημείωσε ότι «η Ελλάδα είναι απολύτως μη αναστρέψιμα δεσμευμένη να μείνει στην ευρωζώνη. Το πρόβλημα είναι ότι από τη στιγμή που μπήκες, όπως αν θυμάστε το τραγούδι των Eagles, Hotel California, μπορείς να κάνεις τσεκ άουτ όποτε θες, αλλά δεν μπορείς να φύγεις ποτέ».


Η «δημιουργική ασάφεια»: Η επιλογή της ρήξης από τον πρώην «τσάρο»

Πολύς λόγος είχε γίνει εξαρχής για τη διαβόητη πλέον, "δημιουργική ασάφεια", όρο που έκανε διάσημο ο ίδιος ο πρώην Έλληνας ΥΠ.ΟΙΚ., αφού τον ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου.

Ωστόσο, η "δημιουργική ασάφεια" δεν ήταν στρατηγική, δεν ήταν ο αυτοσκοπός. Ήταν ένα "εργαλείο ρήξης". Τουλάχιστον αυτό φαίνεται μέσα από τις αποκαλύψεις που έχουν δει το φως τις τελευταίες ημέρες.

Καταρχήν, έχουμε τις περιπτώσεις όπου εμφανίζεται να δημιουργείται "ένταση" εντός των συνεδριάσεων του Eurogroup από τον τρόπο με τον οποίο ο Γιάνης Βαρουφάκης επέλεγε να συνδιαλέγεται με τους ομότιμούς του.

Το "δασκαλίστικο" ύφος του για ορισμένους ήταν απλώς μια εκδήλωση του "ακαδημαϊκού συμπλέγματός" του και της εγωπαθούς προσωπικότητάς του. Στην πραγματικότητα όμως φαίνεται ότι θα μπορούσε να εξηγηθεί πολύ καλύτερα ως μέρος μιας "στρατηγικής ρήξης":

Όταν υπονομεύεις συνεχώς τη διαπραγμάτευση κάνοντας... μάθημα στους ΥΠ.ΟΙΚ. της Ευρώπης, τότε προφανώς και δεν πρόκειται απλώς για "ναρκισσισμό", αλλά για κάτι πολύ πιο ουσιαστικό - και δυσοίωνο.


Τα δύο περιστατικά

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αποκάλυψη έφερε στο φως η "Ημερησία". Επικαλούμενη «πηγές που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση», αναφέρει δύο περιστατικά, το ένα πριν τις εκλογές του Ιανουαρίου (ένα γεύμα σε εστιατόριο του Κολωνακίου, όπου συνδαιτυμόνας ήταν και ο μετέπειτα ΥΠ.ΟΙΚ.) και μια σύσκεψη στο "κυβερνητικό στρατόπεδο" μετεκλογικά.

Ας δούμε λίγο αυτά τα δύο περιστατικά:

«Μεταξύ της εκλεκτής πελατείας του εστιατορίου, σε ένα τραπέζι κάθεται ο Γιάνης Βαρουφάκης μαζί με κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος. Τότε ο πρώην υπουργός Οικονομικών είναι μεν διάσημος, αλλά δεν είναι ο... σταρ της πολιτικής που έγινε μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

Ο κ. Bαρουφάκης και η εκλεκτή παρέα του συνομιλούν, όχι ιδιαίτερα χαμηλόφωνα, έμπλεοι ενθουσιασμού για την "επέλαση" της Αριστεράς προς την εξουσία. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους αναλύουν και το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και πώς θα αντιμετωπίσουν τη διαφαινόμενη σύγκρουση με τους δανειστές.

Σε διπλανό τραπέζι έχουν αρχίσει να στήνουν αφτί για να ακούσουν τι σκέφτεται ο πιθανός "τσάρος" της οικονομίας και πώς θα αντιδράσει το κορυφαίο στέλεχος τράπεζας, που μόλις ακούει το σχέδιο... παθαίνει σοκ.

Ομοίως και ο ωτακουστής, ο οποίος ακούει τον Γ. Bαρουφάκη να λέει: "Δε θα έχουμε κανένα πρόβλημα. Το σχέδιό μας είναι συγκεκριμένο. Δεν πρόκειται να πληρώσουμε τους δανειστές, κηρύσσουμε χρεωκοπία, θα κλείσουμε τις τράπεζες και θα προχωρήσουμε σε εκτύπωση νέου νομίσματος"».

Αυτό αναφέρει η "Ημερησία" ως προς την πρώτη συνάντηση. Και παρότι η εκπεφρασμένη άποψη της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η εξεύρεση κοινά αποδεκτής (και επωφελούς) λύσης εντός ευρωζώνης και με τη συναίνεση των δανειστών, ο φιλόδοξος οικονομολόγος φαίνεται ότι είχε... άλλα κατά νου.

Στην ίδια εφημερίδα αναφέρεται και ένα δεύτερο, πιο αποκαλυπτικό, περιστατικό:

«Στο Μέγαρο Μαξίμου, πριν από λίγους μήνες γίνεται σύσκεψη του οικονομικού επιτελείου, με συμμετοχή της ομάδας διαπραγμάτευσης και με την παρουσία του πρωθυπουργού. Εκεί κορυφαίο στέλεχος της οικονομικής ζωής του τόπου λέει στον Γ. Βαρουφάκη: «Γιάνη, η τακτική της σύγκρουσης δεν οδηγεί πουθενά. Αντιθέτως υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ρήξης, που θα οδηγήσει σε κλειστές τράπεζες, και σε "ατύχημα" το οποίο θα μας φέρει πιο κοντά στο Grexit».

Όμως ο κ. Bαρουφάκης απαντά: «Σας παρακαλώ, ξέρω καλά τι κάνω. Τώρα αποφασίζω εγώ». Είναι οι ημέρες που αποφασίστηκε στο Mαξίμου να ακολουθηθεί η γραμμή Bαρουφάκη, η τακτική της καθυστέρησης και του γνωστού "chicken game", όπου η κυβέρνηση πίστευε ότι θα υποχωρήσει το "θηρίο", δηλαδή οι δανειστές, κι όχι η Ελλάδα». Κι αυτό το δεύτερο περιστατικό είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό...


Ξένοι παράγοντες

Οι σχέσεις του Γιάνη Βαρουφάκη με ξένους οικονομικούς και άλλους παράγοντες είναι αρκετά προφανείς. Μάλιστα ο τέως ΥΠ.ΟΙΚ. φέρεται να έχει συζητήσει με τέτοιους παράγοντες πολλά σενάρια περί "αναδιάρθρωσης του χρέους" ακόμη και με... κούρεμα. Και δη μονομερές.

Μια τέτοια επαφή ήταν η συνάντηση που αποκάλυψαν οι New York Times με το διάσημο δικηγόρο, ειδικό σε θέματα αναδιάρθρωσης χρέους, Λι Μπουχάιτ, κάτι που επιβεβαίωνε το σχέδιο που το Mαξίμου εξέταζε για την αναδιάρθρωση του χρέους της χωρίς την καταβολή των δόσεων.

Άλλη μια φήμη, ιδιαίτερα... επίμονη, ήταν αυτή που ήθελε να έχει γίνει συνάντηση του κ. Bαρουφάκη με τον Τζ. Σόρος τον Απρίλιο στο Βερολίνο, μια συνάντηση που το υπουργείο Οικονομικών διέψευσε.

Ωστόσο, υπήρξαν και άλλα δημοσιεύματα για επαφές του κ. Bαρουφάκη και με άλλους οικονομικούς παράγοντες και ινστιτούτα, όπως το Levy Economics, το οποίο είχε διοργανώσει το 2013 συνέδριο στο οποίο πήγε και ο Αλέξης Τσίπρας.

Το εν λόγω ινστιτούτο χρηματοδοτείται και από τον Tζ. Σόρος, ενώ σε αυτό εργαζόταν και ο Tζ. Γκάλμπρεϊθ, εκ των συμβούλων του κ. Bαρουφάκη. Επικεφαλής στο Levy είναι ο καθηγητής Δημήτρης Παπαδημητρίου, σύζυγος της αναπληρώτριας υπουργού για την καταπολέμησης της ανεργίας, Ρ. Αντωνοπούλου.

Το ινστιτούτο είναι γνωστό για τις σχέσεις του με συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων των ΗΠΑ και κατά καιρούς έχει εκφράσει αντίθεση στο ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα. Σιγά-σιγά λοιπόν, μία-μία οι κουκκίδες ενώνονται και εμφανίζονται... αποκαλύψεις που μπορούν να μας πουν πάρα πολλά για την πολιτεία του Γιάνη Βαρουφάκη και τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε τη διαπραγμάτευση.


Οι απώλειες της Ελλάδας

Αναφέραμε στην αρχή του κειμένου ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης έχει... κερδίσει τον, όχι και τόσο, επίζηλο τίτλο του «πιο ακριβού υπουργού Οικονομικών στην ιστορία». Ο χαρακτηρισμός δεν ανήκει σε μας, αλλά στο Reuters και για την ακρίβεια σε έναν Ευρωπαίο αξιωματούχο που μίλησε στο πρακτορείο. Και η διαπίστωση αυτή δεν είναι χωρίς αποδείξεις. Ας δούμε τα δεδομένα:

- Η κεφαλαιοποίηση του ελληνικού Χρηματιστηρίου υπολογιζόταν σε 64 δισεκατομμύρια ευρώ πριν προκηρύξει ο Σαμαράς τις εκλογές, που τελικά έχασε απ' τον Αλέξη Τσίπρα. Στις 25 Ιουνίου, πριν καν εφαρμοστούν τα capital controls, το ποσό είχε μειωθεί κατά ένα τέταρτο.

- Οι ελληνικές τράπεζες υπέφεραν επίσης. Τώρα οι ειδικοί υπολογίζουν πως θα χρειαστούν επιπλέον 25 δισεκατομμύρια, ενώ ο μόνος λόγος που δεν έχουν κλείσει είναι επειδή έχουν πάρει 89 δισ. από τον ELA.

- Τα κόκκινα δάνεια αυξήθηκαν στο 36% μέχρι τον Απρίλιο (τώρα θα έχουν ανέβει ακόμα περισσότερο), ενώ η έξοδος στις αγορές φέτος μοιάζει πιο απίθανη από ποτέ.

- Δεν έχουν υπολογιστεί ακόμη οι συνέπειες στην "πραγματική οικονομία" από τις παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, την αποκοτιά του δημοψηφίσματος (άγνωστος ο ρόλος του Γιάνη Βαρουφάκη σε αυτήν την απόφαση, την οποία χρεώνεται μέχρι στιγμής προσωπικά ο Αλέξης Τσίπρας), την τραπεζική αργία και τα capital controls που ακολούθησαν.

- Η χώρα φέτος θα "βγάλει" μια ύφεση έως και 5%, ενώ οι χειρότερες προβλέψεις πριν από το Μάιο έδειχναν ότι δεν υπολογιζόταν να πάμε σε κάτι χειρότερο από μια πολύ μικρή (έως 0,5%) ύφεση.

- Αν και μέχρι τον Απρίλιο η ανεργία μειωνόταν (συνέπεια κυρίως της τουριστικής βιομηχανίας), μετά την επιβολή των capital controls είχαμε πολλές επιχειρήσεις να κλείνουν ή να αναστέλλουν τη λειτουργία τους ή να επιβάλλουν μειώσεις, αναγκαστικές άδειες ή να αναστέλλουν την πληρωμή των εργαζομένων τους. Από αυτήν την υπόθεση μόνο έχει επέλθει σημαντική καταστροφή της ελληνικής οικονομίας.

Από όλα αυτά γίνεται φανερό ότι το πεντάμηνο "σόου" του Γιάνη Βαρουφάκη έχει προκαλέσει τεράστια ζημιά στην Ελλάδα, σε όλα τα επίπεδα.

Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση