iphone app
android app
iphone app android app
Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου 2017
Εκδηλώσεις για το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο

Εκδηλώσεις μνήμης για το μεγάλο Σαμποτάζ στο αεροδρόμιο


Ημερομηνία δημοσίευσης:
Τελευταία ενημέρωση:

Μία από τις μεγαλύτερες στιγμές της Εθνικής Αντίστασης κατά των Γερμανών κατακτητών αποτέλεσε το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, το οποίο έγινε τη νύχτα της 13ης προς τη 14η Ιουνίου του 1942. Με αφορμή την επέτειο της συμπλήρωσης 73 χρόνων από το γεγονός, η Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου πραγματοποίησε σήμερα Τρίτη 16 Ιουνίου εκδήλωση μνήμης και τιμής στο χώρο του αεροδρομίου με επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων από τις πολιτικές και στρατιωτικές Αρχές στα μνημεία "SAS και Black Watch".

Στην τιμητική εκδήλωση στο αεροδρόμιο Ηρακλείου στεφάνι κατέθεσαν η αντιπεριφερειάρχης Κρήτης Βιργινία Μανασάκη, εκπροσωπώντας την Περιφέρεια και τον περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη, ο δήμαρχος Ηρακλείου Βασίλης Λαμπρινός και εκπρόσωποι των στρατιωτικών Αρχών.

Ομιλία-αναφορά για το ιστορικό του σαμποτάζ πραγματοποιήθηκε από το φιλόλογο του 4ου Γενικού Λυκείου Ηρακλείου κ. Ανδρέα Λενακάκη.

Σε δηλώσεις του για το ιστορικό γεγονός η αντιπεριφερειάρχης Κρήτης Βιργινία Μανασάκη ανέφερε ότι «το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου αποτελεί ένα παγκόσμιο, φωτεινό παράδειγμα αντίστασης κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, που αποδεικνύει την πίστη και την αφοσίωση των Ελλήνων για την ελευθερία της πατρίδας».


Το ιστορικό

Για το ιστορικό του σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου αλλά και των σαμποτάζ που προηγήθηκαν στα άλλα αεροδρόμια ο ιστορικός-συγγραφέας εκπαιδευτικός Γιώργος Καλογεράκης γράφει:

«Τον Απρίλιο του 1942, στη θέση "Αστριώτικο" του Ψηλορείτη γίνεται μια σύσκεψη μεταξύ του επικεφαλής της αγγλικής αποστολής στην Κρήτη Τομ Ταμπάμπιν και των αρχηγών Μπαντουβά, Πετρακογιώργη, Στεφανογιάννη, Χριστομιχάλη Ξυλούρη και Αντώνη Γρηγοράκη ή Σατανά.

Στη σύσκεψη αυτή οι καπετάνιοι συναποφασίζουν μεταξύ άλλων και τις εκτελέσεις ορισμένων Ελλήνων προδοτών για να διευκολυνθούν οι ομάδες των σαμποτέρ που το Συμμαχικό Στρατηγείο θα έστελνε στην Κρήτη με αποστολή τη δολιοφθορά των αεροδρομίων Ηρακλείου, Καστελίου και Τυμπακίου.

Τον Ιούνιο του 1942 ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν στην πιο κρίσιμη καμπή του. Το μέτωπο ήταν στραμμένο στη Μέση Ανατολή. Εκεί όπου κυριαρχούσε το όνομα του στρατάρχη Έρβιν Ρόμελ. Η μια του νίκη διαδεχόταν την άλλη και οι συμμαχικές δυνάμεις προσπαθούσαν με λυσσαλέο και ηρωικό τρόπο να τον σταματήσουν. Αρχές Ιουνίου, αντικειμενικός σκοπός του Ρόμελ ήταν η με κάθε τρόπο και θυσίες κατάληψη του Τομπρούκ. Αυτό θα τον έφερνε μόλις 100 χιλιόμετρα από την πανίσχυρη βρετανική βάση της Αλεξάνδρειας. Οι σύμμαχοι έπρεπε να απαντήσουν στην προέλαση αυτή του Ρόμελ. Και επέλεξαν την Κρήτη.

Ημερομηνία των σαμποτάζ καθορίστηκε η νύχτα της 7ης προς 8η Ιουνίου 1942 και για τα τρία αεροδρόμια. Το σχέδιο εξελίχτηκε για το αεροδρόμιο Καστελίου όπου οι σαμποτέρ, με Έλληνες βοηθούς τους Γιώργο Ψαράκη, Κίμωνα Ζωγραφάκη, Κώστα Μαυραντωνάκη και Γιώργο Δουνδουλάκη, έπληξαν το αεροδρόμιο τη νύχτα της 7ης προς 8η Ιουνίου με επιτυχία.

Στο αεροδρόμιο Τυμπακίου οι σαμποτέρ μπήκαν με οδηγό τον Μύρωνα Σαμαρείτη αλλά εκείνη τη νύχτα δεν υπήρχαν αεροπλάνα.

Στο αεροδρόμιο Ηρακλείου η επιχείρηση καθυστέρησε λίγες μέρες και έγινε τη νύχτα της 13ης προς 14η Ιουνίου 1942. Αυτό οφειλόταν κυρίως στο ότι η μεταφορά των σαμποτέρ έγινε με το παλαιού τύπου ελληνικό υποβρύχιο "Τρίτων" με κυβερνήτη τον Επαμεινώνδα Κοντογιάννη, το οποίο έφτασε ανοιχτά του κόλπου των Μαλίων τα ξημερώματα της 11ης Ιουνίου 1942.

Γερμανικό αεροσκάφος προσεγγίζει τις ακτές της Κρήτης

Επικεφαλής του σαμποτάζ του αεροδρομίου Ηρακλείου ο Γάλλος ταγματάρχης Μπερζέ. Στο σαμποτάζ συμμετείχαν ο Βρετανός λοχαγός κόμης Τζέλικο, ο Γάλλος λοχίας Μουό, οι Γάλλοι δεκανείς Σιμπάρ και Πιερ Λεοστίκ και ο συμπατριώτης μας έφεδρος ανθυπολοχαγός Κωστής Πετράκης.

Όλοι οι σαμποτέρ ανήκαν στην Ειδική Αεροπορική Υπηρεσία S.A.S. (Special Air Service). Η επιχείρηση έγινε γρήγορα. Οι σαμποτέρ εισήλθαν όλοι στο αεροδρόμιο κρατώντας καθένας τους ένα σάκο με εμπρηστικές και εκρηκτικές βόμβες. Απόθεσαν τις βόμβες πάνω από το αριστερό φτερό κάθε αεροπλάνου που βρέθηκε μπροστά τους. Αυτό έγινε σκόπιμα για να μην μπορέσει ο εχθρός να επισκευάσει τα κατεστραμμένα αεροπλάνα. Ρύθμισαν τις βόμβες να εκραγούν μετά από δύο ώρες και αποχώρησαν. Το σαμποτάζ είχε επιτυχία.

Οι σαμποτέρ στράφηκαν προς το Νότο. Τα νότια παράλια της Κρήτης αποτελούσαν τα χρόνια της Κατοχής την πύλη σύνδεσης του νησιού μας με τη Μέση Ανατολή. Την πορεία τους βοήθησαν αρκετοί Κρητικοί, όπως ο Εμμανουήλ Ιωσήφ Σταυρακάκης ή Σηφομανόλης από το χωριό Καρκαδιώτισσα, ο Ιωάννης Αντωνογιανάκης ή Μυρογιάννης και Γιάννης Λαμπράκης ή Θεός από το χωριό Κρότος, ο Ανωγειανός ανθυπομοίραρχος Βασίλης Δραμουντάνης ή Κοζωνοβασίλης και αρκετοί άλλοι πατριώτες.

Δυστυχώς όμως η ομάδα των σαμποτέρ προδόθηκε στη θέση "Κολυβά" κοντά στο χωριό Βασιλικά Ανώγεια και ακολούθησε συμπλοκή με τα γερμανικά στρατεύματα. Σκοτώθηκε ο Γάλλος δεκανέας Πιερ Λεοστίκ. Ο επικεφαλής ταγματάρχης Μπερζέ μαζί με τους άντρες του Μουό και Σιμπάρ πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Ο λόρδος Τζέλικο και ο Κωστής Πετράκης την ώρα της συμπλοκής είχαν μεταβεί στο χωριό Κρότος να μάθουν νέα της άφιξης του πλωτού που θα τους έπαιρνε στη Μέση Ανατολή και έτσι δε συνελήφθηκαν.

Γερμανοί μεταφέρονται στην Κρήτη

Τα σαμποτάζ που οργάνωσε το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής τον Ιούνιο του 1942 ήταν από τα πρώτα σαμποτάζ εναντίον του Άξονα σε ολόκληρη τη γερμανοκρατούμενη Ευρώπη. Του αεροδρομίου Ηρακλείου καταγράφηκε σαν ένα από τα μεγαλύτερα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αποτελέσματά τους ήταν σημαντικά. Ενδεικτικά αναφέρω:

1ο Έστρεψαν το βλέμμα των Γερμανών πίσω από τις εχθρικές γραμμές μειώνοντας την πίεση στο μέτωπο.

2ο Καταστράφηκαν στο έδαφος εχθρικά αεροπλάνα που έφευγαν από το νησί και αναχαίτιζαν τις συμμαχικές νηοπομπές που προσπαθούσαν να ανεφοδιάσουν την πολιορκούμενη Μάλτα και

3ο Τη βραδιά του σαμποτάζ του Ηρακλείου πέρασε τη Μεσόγειο μια νηοπομπή. Το μεγάλο φορτηγό καράβι με το όνομα "Κουίν Μαίρη" μετέφερε στην Αίγυπτο εκατοντάδες πυροβόλα και άρματα μικρά και πιο ευέλικτα απ' αυτά των Γερμανών. Αυτά τα άρματα βοήθησαν να σταματήσει ο Ρόμελ στο Ελ Αλαμέιν. Αν δε γινόταν τα σαμποτάζ στην Κρήτη οι Γερμανοί θα είχαν επιτεθεί στη νηοπομπή.

Είχαν όμως και το τίμημά τους. Εκτελέστηκαν 50 πατριώτες στη θέση Ξηροπόταμος Ηρακλείου, όλοι τους επιφανείς Ηρακλειώτες. Την εκτέλεση των 50 πατριωτών πρότειναν στο Γερμανό διοικητή Κρήτης Αντρέ ο στρατιωτικός διοικητής Ηρακλείου, υποστράτηγος Φόλκμαν, και ο επικεφαλής της γερμανικής κατασκοπίας, ταγματάρχης Χάρτμαν με τους συνεργάτες του.


Αυτοπροσώπως

Μέχρι πριν από μερικά χρόνια τόσο ο λόρδος Τζέλικο όσο και ο Γάλλος ταγματάρχης Μπερζέ παρευρίσκονταν αυτοπροσώπως στις εκδηλώσεις μνήμης για το μεγάλο σαμποτάζ που έγινε στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου. Το 2006, μάλιστα, στις εκδηλώσεις είχε προσκληθεί και ο γιος του τότε Γερμανού διοικητή του αεροδρομίου, Μάιντερτ, ο οποίος στη συνέχεια εκχώρησε στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης το πολύτιμο φωτογραφικό αρχείο του πατέρα του από την περίοδο που αυτός υπηρετούσε στο Ηράκλειο.

Κοινοποιήστε

  Εκτύπωση